قوله تعالى
بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا
وجه گم راهتر بودن اينست كه چهارپايان معذورند براى اينكه قابليت و شعور ندارند و مردم گمراه عمدا خود را بمقام آنها تنزل دادند و بهائم راه سود و زيان خود را الهام گرفتند و در آن منحرف نشوند و گمراهان بشر بسود و زيان خود بىاعتنا باشند .
340 -
( 1 ) از حنان بن سدير از پدرش گويد : از امام باقر ( ع ) پرسيدم از آن دو در پاسخ فرمود :
اى ابا الفضل در باره آنها از من چه پرسشى دارى ؟ به خدا هرگز كسى از ماها نمرده است جز اينكه بر آنها خشمناك بوده و امروزه كسى از ما زنده نيست جز اينكه بر آن دو خشمنده است سالخورده ما خردسالان را بدان سفارش دهند راستى كه آنها به حق ما ستم كردند و غنيمت ما را دريغ داشتند و نخست كسى بودند كه به گردن ما سوار شدند و در محيط اسلام آشوبى بر ما منفجر ساختند كه هر گز باز نايستد تا قائم ما ظهور كند يا سخنگوى ما بسخن درآيد .
سپس فرمود به خدا سوگند اگر قائم ما ظهور كند و [ يا ] سخنگوى ما بسخن درآيد آنچه از كارهاى زشت آنها نهان است فاش سازد و آنچه ظاهرسازى كردهاند نهان كند به خدا سوگند هيچ گرفتارى و واقعهاى بر سر ما خاندان نچرخد جز اينكه آنها از نخست پى ريزى كردهاند و بنياد آن نهادهاند لعنت خدا و فرشتهها و همهء مردم بر آنها باد .
در ارتداد مردم پس از رسول خدا - ص )
341 -
( 2 ) حنان از پدرش از امام باقر ( ع ) فرمود همه مردم بعد از پيغمبر اهل رده بودند جز سه كس ، من گفتم آن سه كس كه بودند ؟ در پاسخ فرمود مقداد بن اسود و ابو ذر غفارى و سلمان فارسى رحمة اللَّه و بركاته عليهم سپس اندكى مردم ديگر هم پس از مدت كمى معرفت پيدا كردند ، فرمود : هم -