در اين تصحيح متن رساله به 16 بخش تقسيم شده است . دو بخش نخستين دربارهء مراحل اوليهاى است كه بر طالب حق فرض است . ومهمترين اين مراحل يافتن شيخ وراهبرى ( « امام » يا « حكيم » ) است وپيوستن بدو . سلمى بر مسؤوليت متقابل شيخ ومريد تأكيد مىكند :
مريد بايد كه خود را تماما به شيخ تسليم كند وهمهء آثار زندگى پيش از سلوك را ترك گويد ؛ وظيفهء شيخ آنست كه مريد را با تزهّد وكنارهگيرى از اين جهان آشنا كند « 4 » . اگر مريد مداومت ورزد به مقام « توبهء نصوح » « 5 » مىرسد ومشمول محبت الهى مىگردد وتوانايى مىيابد كه أوصاف مذموم پيشين را به صفات ممدوح مبدّل گرداند . وچون نفس مريد پاك وصافي شود آمادهء ورود به مقام « أرادت » مىگردد .
مفهوم « أرادت » ووظايف مريد در بخشهاى 3 - 6 بحث شده است . سلمى مريدان را به چند دسته تقسيم كرده است . برترين آنان « مريد مفوّض » است كه خواستهاى خود را تماما ترك گفته است . مريدى كه خود را تسليم شيخ كند تا آن چنان كه أو خواهد هدايتش كند در واقع به أبو بكر صدّيق وارتباطش با نبي أكرم ( صلعم ) تأسى كرده است . چنين مريدى از « بركت » شيخ بهرهور مىشود واز آن بركت قلبش نوراني مىگردد . ونشان خارجي آن نور ترك كلّى اين جهان گفتن است . سلمى به استناد آيهء شريفهء
« فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَداءِ وَالصَّالِحِينَ »
( سورهء نساء ، آيهء 69 ) چندين « مقام » و « مرتبه » را در طريق مريد ذكر مىكند . وآن كس كه به آخرين مقام صدّيقيت برسد صوفي راستين است . سلمى در كتابي ديگر متذكر شده است كه مرحلهء صدّيقيت نيز خود چندين مقام دارد « 6 » . در مناهج العارفين تأكيد مىكند كه « أعلى منازل ولايت وتصوف » از « أدنى منازل نبوت » سخت دور است . اين نكته كه پيش از سلمى در كتاب اللمع أبو نصر سرّاج نيز آمده است « 7 » ، ظاهرا پاسخى است به
هامش
( 4 ) .Cf . in general Caesar E . Farah , « Rules governing the S ? ayhmurs ? id , s conduct » , Numen , 21 / 2 , pp . 81 - 96 .( 5 ) . ر ك : قرآن كريم ، سورهء تحريم آيهء 8 . براي بحث دربارهء توبهء نصوح ر ك : أبو طالب المكي ، قوت القلوب ، قاهره ، 1961 ، ج 1 ص 364 - 365 ؛ سلمى ، حقائق التفسير ، نسخهء خطى موزهء بريتانيا ، شمارهء 9433 .Or، ورق 345 آ ؛ جوامع ، ص 46 ، ش 115 ؛ عبد الوهاب الشعراني ، الأنوار القدسية ، تحقيق طه عبد الباقي سرور ومحمد عيد الشافعي ، قاهره ، 1962 ، ج 1 ص 36 ، 156 ؛ المنوفى ، التمكين ، ص 15 .
( 6 ) . « ثم للصدّيقية مقامات » ( حقائق ، ورق 120 آ ، به نقل از أبو سعيد القرشي ) .
( 7 ) . كتاب اللمع ، ص 527 . مقايسه شود با : سهروردى ، عوارف ، ص 538 ؛ النبهاني ، جامع كرامات الأولياء ، قاهره ، 1329 ه ، ج 1 ص 50 ، عبد الله اليافعي ، نشر المحاسن ( در هامش جامع نبهانى ) ، ج 2 ص 62 .