( ع ) بناى زيبائى برپا كردند و بىدرنگ زيارتگاه شد . بديهى است كه مزار كنونى مدتها بعد - بعد از آنكه چنگيز خان مزار كهنه را خراب كرد ، ساخته شده است « 1 » .
جادهاى كه بلخ را به يكى ديگر از تكيهگاههاى اعراب در خراسان - يعنى مرو - مربوط مىساخته نيز مانند جادهء بلخ به بدخشان - دور مىزده و در امتداد دامنهء كوهها مىگذشته . و چون شخص به رود مرغاب مىرسيده به طرف شمال غرب برمىگشته و تا مرو در امتداد ساحل رود راه مىپيموده .
ميان بلخ و مرو الرود ( اكنون مروچك و شايد به ظن قوىتر بالا مرغاب ) « 2 » از شهرهاى شاپوركان ( يا اشپوركان ) « 3 » و فارياب و طالقان ياد شده است . از ميان آنها فقط شاپوركان تاكنون نام خود را حفظ كرده « 4 » . فاصلهء همهء اين شهرها با يكديگر سه روز راه بوده . شاپوركان و فارياب جزو ناحيهء گوزگان يا گوزگانان « 5 » بوده است . در اين ناحيه در قرنهاى نهم و دهم سلاله فريغونيان - كه محمود غزنوى « 6 » نابودشان كرد - حكومت مىكرده . به گفتهء استخرى شهر
هامش
( 1 ) - اين مزار يك بار ديگر در قرن پانزدهم كشف شد . رجوع شود به « بازديد تاريخى و جغرافيائى ايران » من ص 21 ( از اسفزارى ) :
( 2 ) - استخرى ، 286 ؛ مقدسى - 346 .
( 3 ) - در اين موضوع رجوع شود به گزارش من تحت عنوان « مرو الرود » - ص 32- O28O.
( 4 ) - دربارهء محل ديگر شهرها رجوع شود به همانجا - ص 28Oبعد .
( 5 ) - استخرى - 271 - 270 ؛ مقدسى 347 - 298 .
( 6 ) - دربارهء سلالهء فريغونيان رجوع شود به تومانسكى « جغرافىدان ايرانى كه تازه كشف شده » - ص 130 - 128 .