خدمت شاهان مىبوده وبر خلاف غزالى كه بيشتر عمر خود را بمزدورى وريزهخوارى خوان سلاجقه ودربار خلافت بغداد گذرانيد وقلم به مزد مىزد ، از آميزش با دربار ونزديك شدن به پادشاهان ، پرهيز داشت وبدور از حشمت فريبنده منصب ومقام در روستايى بكار تحقيق وتأليف وتدريس مىپرداخت ودعوت شاه صفى ، پادشاه صفوى را براي امامت نماز جمعهء أصفهان نپذيرفت ؛ اگرچه سر انجام در دورهء پادشاه بعد از أو ( عباس دوم ) واصرار وى ، ناچار از قبول آن گرديد . « 1 »
فيض پس از هشت سال تحصيل در محضر ملا صدرا به افتخار دامادى أو رسيد وچند سالى در شيراز نيز در كنار أو بود وسپس به كاشان بازگشت ومباني أستاذ خود را در فلسفه وحديث ، ترويج نمود .
2 - شاگرد معروف ديگر ملا صدرا ملا عبد الرزاق لاهيجى ، حكيم ومتكلم وشاعر تواناست . أصل وى از لاهيجان ( شهري در استان گيلان ) است . از زندگانى وى وتاريخ تولدش چيزى نمىدانيم . تاريخ وفاتش را نيز 1072 ( 1662 م ) يا 1071 وبرخى 1051 ه . ق نوشتهاند .
لاهيجى يكى از شاگردان به نام وبرازندهء ملا صدراست كه قاعدتا در قم با أو آشنا شده وسالهاى بسيار ( شايد تمام مدتي كه ملا صدرا در قم بوده ) نزد وى فلسفه وكلام وعرفان ومنطق آموخته وتربيت وتهذيب نفس نموده است . وى نيز داماد ملا صدراست ولى بر خلاف فيض به تفسير وحديث مشهور نيست وهمراه أستاذ خود به شيراز نرفته است .
لاهيجى شاعرى مشهور است وديواني دارد واشعار أو مورد قبول أهل أدب مىباشد . تأليفات مشهور ودر دست أو در علم كلام ودر واقع در فلسفه ( وحكمت
هامش
( 1 ) رجوع كنيد به رسالهء « شرح صدر » ، زندگينامهء فيض كاشاني بقلم خودش .