3 . 1 سوفسطائيان
با نفوذ فرهنگ وآداب شرقي ، مخصوصا إيراني ، به سواحل مديترانه وسرزمينى كه امروز يونان ناميده مىشود ، همانگونه كه گذشت ، بيشتر بر اثر تسلط سياسي ونظامى إيران در آن مناطق ، ويا برخى جنگهاى في ما بين ، ويا روابط تجارى ، وهمچنين بسبب حركتهاى يونانىنژادان به سراسر مناطق مستعمرات إيراني ، در آن نواحي ، نوعي تعارض فرهنگى ( ميان فرهنگ پارسى وهلنيك ) بوجود آمده بود كه بسبب غلبهء فرهنگ إيراني ، جاهليت يونان قديم ( هلنيك ) خودنمايى چندانى نمىكرده ، ولى در نهاد هر يوناني ريشه داشته است .
نفوذ معنوي عقائد اساطيرى شركآميز قديم يوناني سبب مىشد كه اگرچه دين توحيدي وحكمت وعلوم رياضى وطبيعي ونجوم نيز همراه فرهنگ وآداب زندگى شرقي وتا اندازهاى اشرافيت إيراني ، به آن مناطق سفر كند وفلاسفهاى در آنجا بساط تدريس وتربيت بگسترانند ( كه با نام آنها آشنا شدهايم ) ؛ امّا اين فلسفه توحيدي اشراقي در شهر آتن با زمينهء اعتقادي وفرهنگ پيشين آنها چندان سازگار نيفتد ، وديديم كه در واقع يونان ، اعتقاد توحيدي را از خود راند تا آنجا كه به تبعيد يا فرار