موارد ذكر شده در بالا ؛ كلمات آغازين سورههايى است كه عقل در يافتن چگونگى آنها هيچ راهى ندارد . ما اعتقاد به تأويل اين حروف نداريم و تنها مىتوانيم بگوييم اين حروف فقط اشاراتى است كه مورد اتّفاقى همگان بوده و يا آنكه حروف رمزهاى سرّى متعلّق به يك موضوع مىباشد كه تنها ذاتى آگاه آن هم بهطور سرّى و محرمانه آن را فهميده است . آيا آن ذات ، مىتواند محمّد ( ص ) باشد ؟ بايد اقرار كرد كه محمّد ( ص ) در اين حالت ، موضع سلبى ندارد ، بلكه بر عكس با روشى آگاهانه كه نشأت گرفته از تفكّر مىباشد ، در انتخاب اين حروف و در تفسير آن مدخليّت داشته ، تا بتواند موضوعى درك شده را با هماهنگى به طريقهء سلبى ، تعيين نمايد ، در اينجا متوجّه تعارض آشكارى بين اين حالت و نقش سلبى معيّن اين ذات ، خواهيم شد . از طرف ديگر ، ناگزير خواهيم بود كه اين حروف الفبايى را موجوداتى رمزى و بيگانه از مفهوم يك فرد « امّى » و انديشهء او تلقّى كنيم ، به نحوى كه اين آيات را نزد او فاقد هر گونه مفهوم و معناى علمى بدانيم و در نتيجه معانى آنها ناگفته و پوشيده باقى بماند . بنابراين اشتباه كردهايم اگر بگوييم حرفهايى اينچنين ، مىتواند در فكر فردى « امّى » دخيل باشد . آن هم در حالت مخصوص « دريافت وحى » بنابراين آيا مىتوان گفت كه اين امر فقط اختلالى در شعور موقّتاً مضطرب بوده است ؟ يا اختلالى بوده كه در اثر بيمارى دستگاه صوتى ، كه پزشكان آن را «
Laglossolalie
» ( گرفتگى زبان ) مىنامند ، ايجاد شده است « 1 » ؟ امّا همانطور كه در مقياس اوّل ملاحظه كرديم ، پيامبر ( ص ) در وقت دريافت وحى در متعادلترين وضعيّت خود از جنبههاى مختلف روانى و عقلى و بدنى بسر مىبرده ، و تاريخ در اين نقطه براى ما جاى كوچكترين ابهامى باقى نگذارده است ، با اين وصف نمىتوان براى حلّ اين عارضهء جسمانى ، در شخصيّت « محمّد ( ص ) » فرضى در نظر گرفت .
از ديگر سو ، ما در احاديث و ساير سخنان باز مانده از او ( ص ) ، هيچ اثرى از اين كلمات مغلق نمىيابيم و نيز هيچ روايت مشافهى از پيامبر ( ص ) در دست نيست كه مشتمل بر اين « حروف رمزى آغازين » باشد .
حال اگر بخواهيم ، بدون تعجيل در قضاوت بر ريشه و يا ذات و طبيعت اين « علايم غير قابل درك » ، آنها ، را از « شخصيّت محمّد ( ص ) » جدا ساخته بهطورى كه به آنها
هامش
( 1 ) . نقد مدرن اين پديده را بخصوص در مورد حالت ارمياء ، به اضطراب و اختلال عضوى كه در وقت « كشف » در آن پيامبر بظهور مىرسيده ، توجيه كرده است ؟ / مؤلّف /