داشته باشند ، زيرا اختلاف ، در حقيقت از نظر « مصاديق » و « موارد » است .
به عبارت روشن : انسان در زندگى احتياج دارد غذا بخورد ، لباس بپوشد ، خانه لازم دارد كه در آن مسكن كند ، وسايلى لازم دارد كه او و بارهاى سنگين او را از جايى بهجايى ببرد ، جامعهاى لازم دارد كه بين افراد آن ادامهء زندگى دهد ، روابط تناسلى و تجارى و صنعتى و امثال آن از ضروريات زندگى است . اينها يك سلسله نيازمندىهاى كلى تغييرناپذيرى است كه تا انسان ، انسان است و داراى اين فطرت و اين ساختمان و مادام كه زندگى انسان ، يك زندگى انسانى است ، به آنها احتياج دارد .
انسان ابتدايى با انسان امروز در اين جهات هيچگونه فرقى ندارد . اختلافى كه هست ، از حيث « مصاديق » وسايلى است كه به واسطهء آن ، احتياجات مادّى خود را تأمين مىكند و نيز « مصاديق » و نيازمندىهايى كه انسان اندك اندك به آن آگاه شده و با ابزارهاى بر طرف كنندهء اين نيازها نيز آشنا مىشود . . . .
مثال : انسان ابتدايى با هر ميوه و گياه و گوشت شكارى كه مىيافت ، با طرز سادهاى تغذّى مىنمود ، ولى امروز با فكر خلاق و ابتكار خود هزاران نوع غذا و آشاميدنى گوناگون درست كرده كه هر يك داراى خاصيتهاى زياد هستند كه طبيعت انسان از آن استفاده مىكند . غذاها داراى رنگهاى گوناگون و مزههاى مختلف و كيفيات بىشمارى هستند كه هم چشم آدمى و هم ذائقه و لامسهء او از آنها بهرهبردارى مىكند .
و هزار نوع ديگرى كه قابل شمارش نيست . . . .
اين همه اختلاف بين اين دو دورهء زندگى در موضوع غذا با وصف تفاوت فاحشى كه ايجاد شده ، در اين خصوصيت با هم تفاوت ندارند كه همهء اينها غذاست و انسان به منظور سدّ جوع و خاموش نمودن شعلهء شهوت خود ، ، از آن تغذّى مىكند ؛ همچنين در مورد لباس ، مسكن و . . . .
اعتقاد كلى دربارهء اين كه غذا ، لباس ، منزل و وسايل زندگى براى آدميان لازم است ، از اولين روز زندگى نوع انسان با او بوده و با تحول اعصار مختلف هيچگونه فرقى
روابط اجتماعى در اسلام ( فارسى ) — صفحة 113
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١١٣