تشريح المسائل
* مراد از عبارت « و ممّا يقرب هذا المعنى الثّانى . . . » چيست ؟
اشاره به مؤيّد و مقرّبى است كه به خاطر آن نمىتوان معناى دوم ( و در تقسيمبندى ما معناى سوم ) را ناديده گرفت و آن اين است كه :
اخبارى كه اخباريها براى تخطئهء اصوليين بدان تمسّك نمودهاند مخالفين را نهى و زجر نمودهاند ، و همواره اين احاديث آنان را در عمل به آيات قرآنى بدون تأمل در قرائن عقليه و نقليّهاى كه در كنار آنهاست مذمّت فرمودهاند .
* معناى دوم ( در تقسيم شما معناى سوم ) از تفسير به رأى كدام معنا بود ؟
حمل قرآن بر معناى ابتدايى كه بدوا به خاطر مىرسد ، بدون تأمل در ادلّهء عقليّه و نقليّه .
* بهطور صريح بفرماييد مراد از مخالفين چه كسانى است و چرا ؟
مراد اهل سنت و هركسى است كه بگويد : « حسبنا كتاب اللّه » و خود را از اهل بيت بىنياز ببيند .
* مگر شيوه اهل بيت و پيروانش در مورد كتاب و سنت و تقدم و تأخر آن در تفسير چيست ؟
شيوه اهل بيت و اتباعشان ، تقديم نصّ معصوم عليهم السّلام بر ظواهر قرآن بوده و هست ، و حال آنكه شيوه اهل سنت بهعكس اين شيوه است .
* مؤيد ديگر در معناى ثانى ( در تقسيم شما سوم ) بهعنوان تفسير به رأى چيست ؟
حديثى از امام صادق عليه السّلام در محكوميت ابو حنيفه و نهى وى از عمل بهظاهر قرآن ، كه امام مىفرمايد : « واى بر تو چگونه به قرآن عمل مىكنى بدون اهل بيت »
نكته : ابو حنيفه ، صرفا به ظواهر آيات عمل مىكرد و به كلماتى كه از حضرات ائمه هدى عليهم السّلام در ذيل آيات بهعنوان تفسير وارد شده بود اعتنا نمىكرد ؛ مضافا به اينكه ، بدون تأمل در قرائن عقليه و نقليه ، به محض اينكه بدوا معنايى از آيه مىفهميد آن را مورد استناد و استدلال قرار داد ، به آن معنا عمل مىنمود .
2 - حديثى از صادق آل محمد صلّى اللّه عليه و آله است در مذمت مخالفين كه مىفرمايد :
« انّهم ضربوا القرآن بعضه ببعض و احتجّوا بالمنسوخ و هم يظنّون انّه النّاسخ و احتجوا بالخاصّ و هم يظنون انّه العام و احتجّوا باوّل الآية و تركوا السنة فى تأويلها . . . »
يعنى : ايشان قرآن را بهوسيلهء قرآن معنا مىكنند ، به منسوخات استدلال مىكنند درحالىكه آنها را ناسخ مىپندارند به خاص احتجاج مىنمايند و حال آنكه آن را عام مىپندارند ، به آيات تمسّك مىجويند و درحالىكه قرائن نقليهاى كه در ذيل آنها وارد شده ( سنت و حديث ) را ترك مىگويند .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 175
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٧٥