شفاعت مقدم شد زيرا كه شافع شفاعت را بر فديه مقدم مىدارد ، و در آيهء دوم بيان فرمود كه از نفس مورد بازخواست و مجرم فديه از خودش پذيرفته نمىشود ، و شفاعت كسى نيز براى او سودمند نيست ، و عدل را مقدم داشت بدين جهت كه نياز به شفاعت هنگام ردّ آن مىباشد ، لذا در آيهء اوّل فرمود :
( لا يُقْبَلُ مِنْها عَدْلٌ )
و در آيهء دوم :
( وَ لا تَنْفَعُها شَفاعَةٌ )
زيرا كه شفاعت از شافع پذيرفته مىشود و براى مشفوع له سود مىبخشد .
فرمودهء خداى تعالى :
( وَ إِذْ نَجَّيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ )
« 1 » ، و در سورهء إبراهيم :
( وَ يُذَبِّحُونَ )
« 2 » با واو آمده ، زيرا كه آيهء اول از خطاب خداى تعالى به آنان است ، لذا براى تكرّم در خطاب محنتهايشان را شمارش ننموده ، و در آيهء دوم از زبان موسى است پس آنها را شمرده است ، و در سورة الأعراف
( يُقَتِّلُونَ )
« 3 » آمده كه يكى از انواع سخن به نام تفنن است .
فرمودهء خداى تعالى :
( وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ . . . )
« 4 » و در سورة الاعراف با تفاوت چند لفظ آمده ، و نكتهاش آن است كه آيهء بقره در معرض تذكر نعمتهايى است كه به آنان عطا شده چنان كه فرموده :
( يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ . . . )
« 5 » لذا مناسب شد كه قول را به خداى تعالى نسبت دهد ، و نيز كلمهء ( رغدا - لذتبخش ) كه نعمت با آن تمامتر است ، و باز مناسب آمد كه :
( وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً )
« 6 » مقدم شود ، و ( خطاياكم ) چونكه جمع كثرت است به كار رود ، و واو در ( و سنزيد ) كه بر جمع بين دو أمر دلالت دارد ، و فاء در ( فكلوا ) به جهت اينكه أكل - خوردن مترتب بر دخول است ؛ تمام اينها مناسب افتاده است . و آيهاى كه در سورة الأعراف است با مطلبى كه متضمن توبيخ آنهاست آغاز شده ، كه گفتند :
( اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ )
« 7 » و گوساله پرستيدند ، لذا مناسب شد :
( وَ إِذْ قِيلَ لَهُمُ )
« 8 » ، و ترك كلمهء « رغد » و چون سكونت با خوردن جمع مىشود فرمود :
( وَ كُلُوا )
، و مناسب آمد مقدم داشتن تذكر آمرزش خطاها ، و ترك واو در ( سنزيد ) ، و چون در سورة الأعراف هدايتكنندگان به صورت بعض ذكر شدهاند كه :
( وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ )
« 9 » مناسب شد كه در هنگام ذكر ظالمين نيز چنين بيايد ،
( الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ )
« 10 » ، ولى در سورة البقرة
هامش
( 1 ) بقرة ، 49
( 2 ) ابراهيم ، 6
( 3 ) أعراف ، 141
( 4 ) بقرة ، 58
( 5 ) بقرة ، 47
( 6 ) بقرة ، 58
( 7 ) أعراف ، 138
( 8 ) أعراف ، 161
( 9 ) أعراف ، 159
( 10 ) بقرة ، 162