فرمودهء خداى تعالى :
( قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا )
« 1 » ، و در سورهء آل عمران است :
( قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ عَلَيْنا )
« 2 » ، چون اوّلى خطاب به مسلمانان و دوّمى خطاب به پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم مىباشد ، و با « إلى » از هر جهت پايان داده مىشود ، ولى با « على » جز از يكجهت كه بلندى باشد آورده نمىشود ، و قرآن از هر جهتى كه تبليغكنندهاش بياورد به مسلمانان مىرسد ، ولى بر پيغمبر صلّى اللّه عليه - ( و آله ) و سلّم از جهت بالا آمد ، پس مناسب شد كه بفرمايد : « علينا » ، از همين روى آنچه از جهت پيغمبر صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم است بيشتر با « على » است ، و آنچه در جهت امت است بيشتر با « إلى » .
فرمودهء خداى تعالى :
( تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها )
« 3 » و پس از آن فرموده :
( فَلا تَعْتَدُوها )
« 4 » ؛ زيرا كه اوّلى پس از چند نهى بيان شده ، و دوّمى بعد از چند أمر ، پس مناسب آمد كه از تعدى و تجاوز بر آنها نهى آيد به اينكه در همان مرز توقف گردد .
فرمودهء خداى تعالى :
( نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ )
« 5 » و فرمودهء
( وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ )
« 5 » زيرا كه قرآن بتدريج نازل شد پس مناسب است : « نزّل » از آن تعبير گردد كه بر تكرار فرودآمدن دلالت دارد ، ولى تورات و إنجيل يك جا نازل شدهاند .
فرمودهء خداى تعالى :
( وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ )
« 7 » و در سورهء الاسراء آمده :
( خَشْيَةَ إِمْلاقٍ )
« 8 » ، زيرا كه اوّلى خطاب به فقرايى است كه مستمند هستند ، يعنى :
فرزندانتان را از جهت فقرى كه در شما هست مكشيد ، و لذا نيكو شد كه بفرمايد :
( نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ
- ما شما را روزى دهيم ) كه با آن تنگدستى شما بر طرف شود ، سپس فرمود : « و ايّاهم » يعنى همگيتان را روزى مىدهيم ، و در آيهء دوم خطاب به افراد بىنياز و غنى است ؛ يعنى آنها را از ترس فقرى كه به سبب آنها برايتان حاصل شود مكشيد ، از همين روى نيكو آمد :
( نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاكُمْ
- ما آنها را روزى دهيم و شما را ) .
فرمودهء خداى تعالى :
( فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ )
« 9 » و در سورهء فصّلت آمده :
( فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ )
« 10 » ، ابن جماعه گفته : چون آيهء سورة الاعراف أوّل
هامش
( 1 ) بقرة ، 136
( 2 ) آل عمران ، 84
( 3 ) بقرة ، 187
( 4 ) بقرة ، 229
( 5 ) آل عمران ، 3
( 7 ) أنعام ، 151
( 8 ) اسراء ، 31
( 9 ) أعراف ، 200
( 10 ) فصلت ، 36