قلت :
وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها
قال : « ذلك أئمّة الجور الّذين استبدّوا بالأمور دون آل الرّسول ( صلوات اللّه عليهم أجمعين ) و جلسوا مجلسا كان آل الرّسول « 1 » أولى به منهم ، فغشوا دين اللّه بالجور و الظّلم ، فحكى اللّه سبحانه فعلهم فقال :
وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها
. » « 2 »
محمّد بن العبّاس : [ در معنى آيات ] از محمّد بن القاسم ، از جعفر بن عبد اللّه ، از محمّد بن عبد اللّه ، از محمّد بن عبد الرّحمان ، از ابو جعفر قمّى ، از محمّد بن عمر ، از سليمان ديلمى ، از حضرت ابو عبد اللّه امام صادق عليه السّلام روايت آورده كه گفت :
از آن حضرت ، راجع به فرمايش خداى - عزّ و جلّ - : ( سوگند به خورشيد و هنگام اوج درخشندگىاش ) پرسيدم . فرمود :
« خورشيد ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم است . ( آن حضرت ) براى مردم دينشان را واضح و روشن ساخت . »
عرض كردم : ( و سوگند به ماه كه در پى آن تابان است ) فرمود : « او امير المؤمنين است كه در پى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم است . »
گفتم : ( و سوگند به روز كه تاريكى را مىزدايد و جهان را روشن مىسازد ) فرمود :
« آن امام از ذرّيّهى فاطمه نسل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلم است كه تاريكى جور و ظلم را مىزدايد . پس خداوند سبحان از او حكايت آورد و فرمود : ( و سوگند به روز كه تاريكى را مىزدايد و جهان را روشن مىسازد ) منظور از آن ، حضرت قائم عليه السّلام است . »
پرسيدم : ( و سوگند به شب گاهى كه عالم را در پردهى سياهى بركشد ) ؟ فرمود : « آن امامان جور و ستماند كه به استبداد خود جداى از خاندان رسول ( صلوات اللّه عليهم أجمعين ) زمام امور را به دست گرفتند و به مسندى تكيه زدند كه آل پيامبر از آنها نسبت به آن شايستهتر بودند . پس دين خداى را با ستم پوشاندند كه خداى سبحان كار آنان را حكايت كرد و فرمود : ( و سوگند به شب ؛ گاهى كه عالم را در پردهى سياهى بركشد ) . »
هامش
( 1 ) . [ در مأخذ : آل محمّد . ]
( 2 ) . تأويل الآيات الظّاهرة 2 : 805 [ ح 3 ] .