4 . از امام باقر عليه السّلام ضمن حديثى روايت شده است كه فرمود :
« اگر آيهاى در مورد قومى نازل مىگشت ، سپس - وقتى آن قوم مردند - آيه از بين مىرفت ، ديگر از قرآن چيزى باقى نمىماند ؛ ولى آغاز قرآن - تا وقتى كه آسمانها و زمين برپاىاند - بر آخرش جريان مىيابد و [ هر دو همسنگاند . ] هر قومى كه آيهاى را تلاوت مىكنند ، خودشان ( از جهت خير يا شر ) از مصاديق آن آيهاند . » « 1 »
روايات بسيار ديگرى نيز در كتابهاى معتبر آمده است .
3 - تطبيق
در آيات قرآن مطالب بسيارى هست كه به لفظ عام بيان شدهاند و در هر زمان بر عدّهاى مصداق مىيابد و گاهى هم ، لفظ آيهاى خاص ولى معنى آن عامّ است و شامل كسان ديگرى كه مشابه آن عمل از آنان صدور يافته نيز مىشود .
خلاصه اينكه ملاك و مناط حكم در سايرين هم يافت مىشود و حكم بر آنان منطبق مىگردد . احاديث زيادى از امامان عليهم السّلام در اين قبيل موارد آمده است كه مصاديق حتمى و بارز آيات را بيان فرمودهاند .
شاهد اين سخن روايتى است از امام صادق عليه السّلام كه دربارهى فرمودهى خداى متعال :
وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ
: و آنانكه آنچه را خداوند به پيوندش امر فرموده مىپيوندند ) « 2 » فرمود :
« ( اين آيه ) در ارحام آل محمّد صلى اللّه عليه و إله و سلم نازل شده است و دربارهى خويشاوندان تو نيز هست . ( سپس فرمود : ) از كسانى مباش كه چيزى را در يك مورد منحصر مىدانند . » « 3 »
* * *
هامش
( 1 ) . تفسير عيّاشى 1 : 10 .
( 2 ) . رعد ( 13 ) : 22 .
( 3 ) . كافى 1 : 537 ( [ كتاب الحجّة ] ، باب صلة الإمام عليه السّلام 129 ، ح 1 ) .