و وجوههم معلمة من آثار السجود .
و أخرج ابن أبى شيبة عن ابن عباس انه ذكر عنده الخوارج و اجتهادهم فى العبادة ، فقال : ليسوا أشد اجتهادا من الرهبان [ 1 ] .
« از اين عبارت ظاهر است ، كه عاصم در وصف اصحاب نجده حرورى گفته : كه ايشان روزه مىدارند بروز ، و قيام مىكنند بشب ، و اخذ مىنمايند صدقات را بر سنت ، و اين هم مدح صريح و ثناى عظيم است .
و نيز از اين عبارت ظاهر است ، كه در روايت اسود بن العلاء از أبى سلمة لفظ اعمالكم مع اعمالهم هم مذكور است ، و چون لفظ اعمالكم جمع مضاف است ، مفيد عموم خواهد شد ، على ما صرح به علماء الاصول ، و اعترف به الرشيد عمدة الفحول ، كما سبق .
پس از اين روايت ثابت شد ، كه صحابه جميع اعمال خود را تحقير خواهند كرد بمقابله اعمال خوارج ، و هر چند بعد ثبوت تحقير صلاة و صوم صحابه ، تحقير ديگر اعمالشان باولويت ثابت مىشد ، لكن از اين روايت هم باولويت و هم بمنطوق عموم ثابت مىشود ، پس معلوم شد كه جميع اعمال خوارج ، بالاتر از اعمال صحابه بود ، و اين نهايت مدح و تعظيم است .
و اين روايت را كه در آن أعمالكم مع أعمالهم هم مذكور است ، مالك بن انس نيز در « موطأ » آورده است .
چنانچه ابو السعادات مبارك بن محمد المعروف بابن الاثير الجزرى در « جامع الاصول لاحاديث الرسول » بعد ذكر احاديث عديده در باب خوارج گفته : » .
هامش
[ 1 ] فتح البارى فى شرح البخارى ج 12 ص 243 ط بيروت .