درجا ، جان داد .
خدمتكار من كه از وحشت ديدن چنين منظرهاى زهرهترك شده بود آرزو مىكرد كه هرچه زودتر گورش را از اين مملكت گم كند و به هندوستان بازگردد . مرد ديگرى را به ياد دارم كه به منظور اعدام گردن زدند و سرش را از بدن جدا ساختند . مورد ديگرى را نيز سراغ دارم كه پاى يك دزد معروف و شريك وى را از قوزك قطع كردند تا ديگر به اعمال نامشروع اقدام نكنند . انگشتان مرد ديگرى را نيز به اتهام مشابه از بند آخر قطع نمودند . يك روحانى هم كه باعث مرگ دختر بچهاى شده بود ، توسط ديوان شرع محكوم گرديد . مردان حاكم ريسمانى را از بينى وى رد كرده و او را بمانند شتر در شهر تاب دادند ، تا اينكه بينى وى از جاى كنده شد . اين متهمان بعد از مجازات و قطع اندامى از بدنشان روى به سوى درمانگاه كنسولگرى انگليس مىنهادند تا معالجه شوند . موردى را سراغ ندارم كه اينها به جانب درمانگاه آستانه كه ظاهرا بايد به مداواى همهء مردم از هر قشر و گروهى بپردازد روان شده باشند .
تعداد زيادى بيمار نه تنها از مشهد بلكه از اطراف آن و حتّى هرات براى مداوا به درمانگاه كنسولگرى انگليس مراجعه مىكنند . اين درمانگاه را حكومت هندوستان در اين ناحيه ايجاد كرده و اداره مىكند . يك پزشك جراح انگليسى و يك دستيار هندى در آن به انجام وظيفه مشغولند و در سال نزديك به 6000 مرد ، زن و كودك بيمار مراجعهكننده را مىپذيرند . در مواقع عدم حضور پزشك انگليسى در درمانگاه دستيار هندى وى وظايف او را انجام مىداد . اين درمانگاه خدمات زيادى در زمينه درمان بيماران اين ناحيه انجام داده و بسيار مورد توجه مردم است و لذا ميتواند مثال خوبى از حسن انجام وظيفه دستياران هندى در اين زمينه باشد .
اين دستيارها در دانشكدههاى پزشكى هندوستان تحصيل كرده و تجربيات خوبى كسب نمودهاند . احساس مىكنم خيلى كمتر از آنچه كه حقشان هست به آنها پرداخت مىشود . بعد از گذراندن دورههاى مختلف و حضور يافتن در امتحانات گوناگون حقوق آنها در حال حاضر از بعضى از كارمندان دولت نيز به مراتب كمتر است . شخصا تمايل دارم و توصيه مىكنم كه دستمزد كاركنان ادارى و دولتى هندوستان كاهش يابد و در عوض حقوق كسانى كه بيشتر فعال بوده و زحماتشان مفيد واقع مىگردد افزايش داده شود .
تعداد افرادى كه در هندوستان به خدمات دولتى اشتغال دارند واقعا زياد و در هيچ نقطهاى از دنيا سابقه ندارد و يكى از تفاوتهاى فاحش ميان ما و روسها در ادارهء سرزمينهاى تحت نفوذ همين است . در روسيه چنين موردى را اصلا نمىتوانيد مشاهده كنيد . تعداد افراد بومى كه در سرزمينهاى آسياى مركزى براى دولت كار مىكنند بسيار
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 309
مساهمون: چارلز ادوارد ييت
ص٣٠٩