12000 خروار بود و معادل آن به ازاى هر خروار 2 تومان به خزانهء دولت تحويل مىگرديد ، لذا حكمران محلى سود هنگفت و سرشارى را بخاطر اين تفاوت قيمت از آن خود مىساخت .
هرچند كه اين منطقه بسيار آرام و امن به نظر مىرسيد اما واقعيت امر جز اين بود .
شنيدم كه تعدادى از خانها و سران قبايل از فرمانهاى صادره از سوى حكمران استرآباد سر باز زدهاند و بديهى بود كه روابط نيز تيره شده و خصومتهايى نيز بروز كند . افرادى از تيرهء داز به دهكدهء ايرانى كتول هجوم برده و آن را غارت كرده و با خود 5 گلهء گوسفند برده بودند و دو نفر از مردان اسير دهكده را در راه آققلعه آزاد ساخته بودند . نزاع بين جعفرباىها و اتاباىها هنوز خاتمه نيافته بود . مىگفتند علت اصلى اين نزاع شكايتها و اعتراضات پىدرپى جعفرباىها از غارتها و چپاولهاى دامهايشان توسط اتاباىها بوده است .
سرانجام بعد از اينكه حكمران استرآباد نيز كارى انجام نمىدهد ، جعفرباىها خود كنترل اوضاع را بدست گرفته و بر يكصد خانوار از اتاباىها كه سبب بوجود آمدن چنين شرايطى بودند هجوم مىبرند و آلاچيقهاى آنان را به آتش كشيده و داروندار آنان را غارت مىكنند . جعفرباىها مىگفتند كه تعرضات اتاباىها نسبت به آنها هنوز خاتمه نيافته و آنها منتظر هستند تا آنها بذرباشى كنند و سپس بر آنها هجوم برده و زحمات آنان را بر باد دهند .
دو همراه ما از تيرهء قانيوخمز آنقدر از ديدن اين اوضاع به تنگ آمده بودند كه شك داشتند بتوانند به خانههاى خود بازگردند . آنها مىگفتند تا آنجا كه با ما همراه هستند ترسى ندارند ، اما از تنها برگشتن بسيار وحشت دارند ، چون اگر بخواهند از طريق مناطق ايرانىنشين فندرسك و يا از بين دازها و طوايف ديگر عبور كنند ، هميشه اين احتمال مىرود كه كسى در بين راه در كمين باشد و آنها را با تير بزند . تا آنجا كه دستگيرم شد ، يموتها متمايل به خاتمه دادن به اين دشمنىهاى بين قبيلهاى بودند و اكثريت آنها نيز از يك قدرت مركزى كه آنها را زير پوشش خود قرار داده و به اين زد و خوردها پايان دهد استقبال مىكردند . تمام يموتها اعم از چارواها و جومورها به ظاهر كمابيش كشاورزى مىكردند . حتى وحشىترين چارواها نيز مقدارى زمين را زير كشت داشتند و فقط يك حكومت بانفوذ و پرقدرت لازم است تا عناصر شورشگر را در بين آنها سركوب كرده و مطيع سازد و در كل موفق شود تا صلح و آرامش را بر تمامى اين قبيلهها حكمفرما سازد .
به نظر مىرسد تعداد يموتها و قدرتى كه در ايران دارند ، خيلى زياد تخمين زده شد است . مىگفتند كه تعداد آنها بين 7100 تا 15000 خانوار است كه من فكر مىكنم رقم كمتر صحيحتر باشد . مشاور من خان بهادر ملابخش در مورد تيرههاى مختلف و
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 252
مساهمون: چارلز ادوارد ييت
ص٢٥٢