و احاديث شارع و معصومين عليهم السّلام به تفاصيل آنها وارد شده است به آن متصح و مستقيم ؛ چه بدن مثالى در حكم بدن حسى است - في جميع هذه الأحكام - و همچنين امر منامات و غرايب معجزات و خوارق عادات و طى مسافات بىتمادى مدات و حضور در ازمنه و امكنه مختلفه و بلدان متباعده - في وقت واحد - و نظاير ذلك .
و از اين باب شمردهاند آنچه در روايات آمده كه امير المؤمنين عليه السّلام شبى از شبهاى ( شهر اللّه الأعظم ) ميهمان چند كس از صحابه بود و در منازل ايشان افطار فرمود .
از فيثاغورث ( فيثاغورس ) نقل كردهاند كه وقتى از اوقات نض جلباب بدن ( جسد - خ ل ) و رفض عالم حس كرد با سماويات متصل شده و حفيف ملك شنيده ، پس به اقليم طبيعت و شهرستان مزاج ، معاودت نموده گفت : « ما سمعت شيئا قطّ الذّ من حركاتها و لا رأيت شيئا أبهى من صورها و هيئاتها .
و عالم مثال و اقليم مثل معلّقه و صور روحانيه به اين معنا يكى ديگر از تفاسير خمسهء مثل افلاطونيه است [ 1 ] . بعضى ديگر از پيروان ارسطو عبارت استاد را در ( ميمر رابع ) كتاب « اثولوجيا » در آنجا كه گفته است : « من وراء هذا العالم ، سماء و أرض و بحر و حيوان و نبات و ناس سماويّون و كل من ذلك العالم سمائي و ليس هناك شيء أرضي البتّة ، و الروحانيون الذين هناك ، لا ينفر بعضهم من بعض . و كل واحد لا ينافر صاحبه و لا يضادّه بل يستريح إليه ، و ذلك أنّ مولدهم من معدن واحد
شرح
مدوّنه در حكمت ، گويد : « إذ كان - رضي اللّه عنه - مبرّزا في الحكمتين بعيد الغور فيهما . . . كيف لا ؟ و قد نطق بأمور شريفة مكنونة و أسرار نفيسة . . . من ذلك علم عالم الأشباح الذي به يتحقق بعث الأجساد ، بل جميع مواعيد النبوة و خوارق العادات . . . » .
[ 1 ] . در حواشى كتاب مثاليه نوريه و نيز در اين مقدمه بيان شد كه قائلان به مثل نوريه به مثل معلقه نيز قائل بودهاند ، لذا تأويل مثل به مثل معلقه بىوجه است كما اين كه تأويل آن به صور مرتسمه نيز باطل است . و نيز تأويل آن به وجهى كه سيد محقق داماد ذكر كرده و مثل را عبارت از صور كائنات و ماديات نسبت به حقايق مجردات و حضرت علم حق دانسته و معتقد است كه صور مادى نسبت به حق از ماده منسلخ و از براى حق حاضرند ، درست نيست . و ما ، در جاى خود بيان كرديم كه مادى و مجرّد بودن ، از امور نسبيه بشمار نمىروند . فافهم و تأمّل ؛ فإنّه من مزالّ الأقدام .