احتياط نمودن يعنى : حمل امر بر وجوب با احتمال ارادهء ندب از امر ؛ نامش احتياط نيست نه اينكه ايشان بخواهد مشروعيّت احتياط را منكر شود .
* حاصل و صور مختلف مسئله را به صورت يك چارت روشن نشان دهيد
در مورد امتثال اجمالى :
گاهى عمل توصلى است - احتياط در اينجا
يا مستلزم تكرار است - يا مستلزم تكرار نيست
گاهى عمل تعبدى است - احتياط در اينجا
يا مستلزم تكرار است - يا مستلزم تكرار نيست
در هريك از صور چهارگانه فوق - يا متمكّن از امتثال تفصيلى هستيم يا متمكّن از امتثال تفصيلى نيستيم .
حال مواردى كه متمكن نيستم از بحث خارج است .
امّا در هريك از چهار صورت بقيه :
گاهى تمكّن از علم تفصيلى وجود دارد .
گاهى تمكّن از ظنّ مطلق وجود دارد .
گاهى تمكّن از ظنّ خاص وجود دارد .
از مجموع 12 صورت :
چهار صورت مال ظنّ خاص است .
چهار صورت مال ظن مطلق است .
چهار صورت مال علم تفصيلى است .
و در هركدام از چهار صورت در دو مقام بحث بود ؛ مقتضاى قاعده - مقتضاى دليل شرعى
حال :
1 - در دو صورت كه عمل توصّلى نبود مشكلى هم نبود .
2 - در صورت سوم هم كه عمل تعبدى نبود ولى احتياط مستلزم تكرار ، باز هم مشكلى نبود .
3 - تنها در احتمال چهارم بود كه احتياط مستلزم تكرار شد و موانعى پيش آمد و نشد كه به امتثال اجمالى اكتفا كنيم و لذا راه احتياط را طى نموديم
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 179
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٧٩