الف : يا از جهت متعلّق حكم است با معلوم بودن تفصيلى نفس حكم ، همانطور كه اگر ما شك كنيم كه حكم وجوب در روز جمعه به نماز ظهر تعلّق مىگيرد يا به جمعه و مانند شك در اينكه ، حرمت به اين موضوع خارجى از دو موضوع مشتبه تعلّق مىگيرد يا به آن يكى
ب : يا از جهت نفس حكم با معلوم بودن موضوع و متعلّق آن ( حكم ) مىباشد مانند شك در اينكه اين موضوع معلوم كلى يا جزئى ، حكمش وجوب است يا حرمت ؟
ج : يا از جهت حكم و متعلّق ، هر دو مىباشد مثل اينكه ، اجمالا بدانى كه يكى از وجوب و يا حرمت به يكى از دو موضوع خارجى تعلق گرفته است .
4 - اشتباه در هريك از اين سه امر ( حكم ، موضوع ، حكم و موضوع )
يا ناشى از جهت اشتباه در خطايى است كه از شارع مقدس صادر شده مثل مثال : ظهر و جمعه
يا از جهت اشتباه مصاديق متعلّق خطاب پديد آمده همانند : صلاة الوسطى .
5 - و اشتباه در اين قسم ( اشتباه در موضوع ) يا در مكلّف به است . مثل : شبههء محصوره و يا در مكلّف است .
و دو طرف شبهه در مكلّف :
يا دو احتمال است در مخاطب واحد ؛ مثل آنچه در خنثى مىباشد و يا دو احتمال است در دو مخاطب ؛ مثل آنچه در مسئلهء واجد المنى ) نسبت به جامهء مشترك بين آن دو مىباشد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 181
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨١