ده كوه قرار داد . آنگاه مقدارى آب و دانه نزد خود گذاشت . و منقارهاى آنها را بين انگشتان خود گرفت . و گفت : به فرمان خدا شتابان بياييد . ناگهان تكههاى گوشت و پر و استخوان آنها به هم پيوستند تا بدنها كامل شد . و هر بدنى به سر خود متصل شد . آنگاه حضرت ابراهيم سرها را رها كرد . مرغان شروع به خوردن آب و دانه كردند . و گفتند : اى پيامبر خدا ما را زنده كردى . خدا تو را زنده كند . ابراهيم عليه السلام گفت : خداوند زنده مىكند و مىميراند .
اين تفسير ظاهر آيه است اما تأويل باطن آيه اين است : چهار مردى را كه تحمل سخن دارند پيدا كرده آنان را از علم خود بهرهمند كن . سپس به چهار گوشه زمين بفرست . تا حجت تو بر مردم باشند . و زمانى كه خواستى آنها را احضار كنى ، اسم اعظم خدا را بخوان و صدا بزن به فرمان خدا . شتابان نزد تو مىآيند .
صدوق رحمه الله گويد : به نظر من حضرت ابراهيم عليه السلام هر دو مأموريت [ سر بريدن مرغان و فرستادن نماينده ] را داشته است .
3416 . روايت شده است : خداوند به ابراهيم عليه السلام دستور داد كه چهار پرنده ذبح كند : طاووس و كركس و خروس و مرغابى . طاووس چون سمبل زيبايى دنياست . و كركس به نشانه آرزوهاى دراز و خروس نماد شهوت و مرغابى نشانهء حرص است . يعنى اگر خواهى دل را زنده كنى و اطمينان خاطر داشته باشى ، از اين چهار خصلت خارج شو . و تا زمانى كه اين خصلتها در قلب باشند ، قلب آرامش ندارد .
ابراهيم عليه السلام سؤال كرد : چگونه ؟ خداوند فرمود : مگر ايمان ندارى ؟ [ با اينكه ابراهيم عليه السلام علم داشت . ] ابراهيم عليه السلام زمانى كه گفت : خداوندا به من نشان ده چگونه مرده را زنده مىكنى . از ظاهر عبارت به نظر مىرسد كه او يقين نداشته است . اما خداوند براى اينكه تهمت و شك را از او دفع كند فرمود : مگر ايمان ندارى ؟ ابراهيم عليه السلام جواب داد : آرى . لكن براى اطمينان قلب من .
3417 . امام صادق عليه السلام فرمودند : كتاب خدا چهار جزء است : عبارات ، اشارات ، لطيفهها و حقيقتها .
عبارات براى عموم مردم ، اشارات براى علماء و لطائف براى اولياء و حقائق براى پيامبران عليهم السلام است .
3418 . امام صادق عليه السلام فرمودند : خداوند به آدم وحى فرمود : اى آدم من حكمت را براى تو در چهار كلمه جمع مىكنم . يكى براى من يكى براى تو يكى ميان من و تو و يكى ميان تو و مردم .
المواعظ العددية — صفحة 171
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٧١