سوره توبه
54 .
عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ
« 1 »
حسين بن منصور گويد : استعداد و ظرفيت فردى پيامبران با وظايف و مسئوليت آنان متناسب است ، هركدام برحسب وضع و موقعيتى كه او را خاص كرده است ، هركس به حظّ ( بهره ) خود وابسته است ، تحت اوضاع و احوال و فعاليّت بر طبق قاعده و اصلى در قبال خدا . و وقتى هركدام در اين كار قصورى مىورزيد ، تنبيه مىشد . پيامبران بودند كه پس از تنبيه شدن ، با خدا محرم و مأنوس مىشدند . حضرت محمد ( ص ) پيش از تنبيه شدن محرم و مألوف شده بود و او بعد از تنبيه ، محرم و مأنوس شد تا او را در نزديكى به خود استوار بدارد . از اينرو حق تعالى او را به اين آيه متوجه كرد :
« فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ
« 2 »
»
سپس گفت : او را تنبيه كرد ،
« عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ »
و اگر مىگفت : « لم اذنت لهم عفا اللّه عنك » او را قبل از اين گفتهاش :
« عَفَا اللَّهُ عَنْكَ »
باخبر كرد . براى اينكه گداخته و ذوب شود ( ذاب ) و اين نهايت قرب است خداوند دربارهء نوح فرمود : « و نوح پروردگارش راى ندا داد و گفت پروردگارا پسرم از خانوادهء من است و البته وعدهء تو نيز راست است » « 3 » او را تنبيه كرد و پس از آن محرم و مأنوس خويش نمود .
خداوند به او فرمود كه : « اى نوح ، او در حقيقت از خانوادهء تو نيست او را عملى ناشايسته است ؛ پس از من چيزى مخواه كه به آن آگاهى ندارى ؛ من پندت مىدهم كه مبادا از نادانان باشى . » « 4 » وضع نوح چنين است ، و بخشايشى كه از خدا يافت او را از محمد ( ص ) پائينتر قرار نداد ، چون هر پيامبرى در برابر خدا ، در مقام و مرتبه خود باقى مىماند .
55 .
إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ . . .
« 5 »
حسين گويد : جانهاى مؤمنين كالايى است كه پروردگار آن را مىربايد . و كسى غير حق بر آن مالك نمىشود .
هامش
( 1 ) . توبه ، آيه 43 ؛ اى رسول خدا تو را ببخشايد پيش از آنكه دروغگو از راستگو معلوم شود . . .
( 2 ) . نور ، آيه 62 ؛ به هركس از آنان كه خواستى اجازه بده .
( 3 ) . هود ، آيه 45 .
( 4 ) . همان ، آيه 46 .
( 5 ) . توبه ، آيه 111 ؛ خدا از مؤمنان جانها و مالهايشان را خريد تا بهشت از آنان باشد .