مىدهد كه شريعت قويمه ، وطريقت مستقيمهء سيّد بشر - عليه وآله سلام اللّه ما دامت الشمس والقمر - بهترين شرايع باشد به حسب نجات ، چنان كه آن سرور ، بهترين انبياست به حسب مرتبه وصفات .
وظاهر شريعت آن حضرت موافق عقل ونقل ، مطابق است با آنچه محقّقان فرقهء ناجيه بر آنند [ از ] اشتراك وجود مطلق ، وتباين وجودات خاصّه ، واز بودن واجب الوجود ، موجود به محض ذات ، وصرف حقيقت وهويّت خود ، بىاعتبار امر ديگر با أو ، به اين معنى كه ذات واجب الوجود كه عبارت از حقيقت وهويّت اوست ، نه نفس وجود است ، ونه فرد وجود ، ونه معروض فرد وجود ، بل حقيقتي است على حده وحدا از ماسوا ، نايب مناب فرد وجود است در ترتّب آثار .
پس صدق حمل موجود بر ذات واجب الوجود ، به خصوصيّت ذات اوست بىملاحظهء امر ديگر با أو ، يعنى بىقيام مبدأ موجود به ذات أو ، مانند حمل ذاتيّات كه بىواسطهء قيام مبدأ محمول است به ذات موضوع ، به خلاف ذوات ممكنات كه صدق حمل موجود بر اين ذوات به وساطت قيام وعروض حصّهى از وجودات ، چون حمل عرضيّات كه به واسطهء قيام مبدأ محمول است به ذات موضوع .
وخلاصهء كلام در اين مقام اين كه خود ماهيّت ممكن ، تابع جاعل ومتعلّق جعل وتأثير اوست ، ووجود ممكن وموجوديّت أو منتزع از ماهيّت اوست به واسطهء تعلّق جعل مذكور ، وچون محلّ تحقيق اين كلام واجب الاهتمام بر وجه شافى وقدر كافى جاى ديگر است ، در اينجا به همين قدر اختصار رفت .
وبر اين قياس است نسبت ساير صفات حقيقيّه ومحمولات انتزاعيّه ، يعنى ذات واجب الوجود بذاته بىقيام مبدأ محمول به ذات أو ، مصحّح آن حمل وما صدق عليه آن محمول است ، پس فرق ميان واجب وممكن در حمل وجود وموجود وساير
ميراث حوزه اصفهان ( رسائل إجالة الفكر للهندي وأجل محتوم ، تجسم الأعمال ، سهو النبي ووحدت وجود للخواجوئي ) — صفحة 138
مساهمون: مجموعة مؤلفين
ص١٣٨