قسمت هفتم نامه
25 - و بدان كه رعيّت ( مردمى كه زير فرمان هستند ) چند دسته مى باشند كه ( كار ) بعضى بسامان نمى رسد مگر ببعض ديگر ، و گروهى را از گروه ديگر بى نيازى نيست : پس بعضى از آن دستهها ( نخستين ) لشگرهاى خدا ( كه براى دفع دشمنان او آماده ) هستند ، و برخى از آنها ( دوّم ) نويسندگان عمومى و خصوصى ، و بعضى از آنها ( سوّم ) قاضيهاى دادرس ( كه احكام را بين مردم از روى عدل اجرا نمايند ) و دستهاى از آنها ( چهارم ) كار گردانان ( مأمورين حكمرانى ) كه با انصاف و مداراة رفتار مى نمايند ، و بعضى از آنها ( پنجم ) جزيه دهندگان اهل ذمهّ ( كفّارى كه باج مى دهند تا مال و جان و ناموس آنان در پناه اسلام باشد ) و خراج دهندگان مسلمان ( كه حقوق خدا را مى پردازند ) و برخى از آنان ( ششم ) سوداگر و بازرگان و صنعتگر ، و دستهاى از آنها ( هفتم ) فروتنان كه نيازمندان و بيچارگانند ، و براى هر يك از اين چند دسته خداوند نصيب و بهرهء او را نام برده است ، و حدّ و اندازهء واجب آن را در كتاب خود ( قرآن كريم ) يا در سنّت پيغمبرش - صلّى اللّه عليه و آله - پيمان و دستورى داده است كه نزد ما محفوظ و نگهدارى شده است ( آن حدود و عهود در دسترس ما مى باشد ) . 26 - پس ( سود اين دستهها آنست كه ) سپاهيان به فرمان خدا براى رعيّت ( مانند ) دژها و قلعهها ( كه آنها را از شرّ دشمنان آسوده مى دارند ) و زينت و آراستگى حكمرانان و ارجمندى دين و راههاى امن و آسايش ( براى رهروان ) هستند ، و رعيّت برپا نمى ماند مگر با بودن ايشان ، 27 - و نظام و آسايشى براى سپاهيان نيست مگر بخراج ( حقوق واجبهاى ) كه خدا براى ايشان تعيين فرموده كه بوسيلهء آن بجنگ با دشمنانشان توانا مى گردند ، و به آن در اصلاح كار خود اعتماد مى نمايند ، و آن هنگام حاجت و نيازمندى ايشان به كار مى رود ، 28 - و نظام و آسايشى براى اين دو دسته ( سپاهيان و خراج دهندگان ) نيست مگر به دستهء سوّم كه عبارتست از قاضيها كه براى عقدها