شود ، يا مالك ابن حارث نخعىّ آنجا رود ، ولى چون قيس ابن سعد به اين كار بى ميل بود حضرت او را در شغل خود باقى گذاشت ، و مالك اشتر را كه در نصيبين « شهرى بين شام و عراق » بود طلبيد و اين عهد نامه را براى او نوشته امر فرمود بسيج راه كند ، و پيش از رفتن او براى اهل مصر نامهء سى و هفتم را فرستاد ، مالك با لشگر خود بجانب مصر روانه گرديد ، چون معاويه خبردار شد به دهقان عريش « شهرى است در مصر » پيغام داد كه اشتر را زهر بخوران تا من خراج و ماليات بيست سال از تو نگيرم ، چون اشتر بعريش رسيد دهقان كه دانسته بود عسل را بسيار دوست دارد ، مقدارى عسل مسموم برايش ارمغان آورد و گوارايى و فوائد آن را بيان كرد ، اشتر از آن عسل زهرآلود ميل نمود ، هنوز در جوفش مستقرّ نشده بدرود زندگانى گفت ، و بعضى گفتهاند : شهادتش در قلزم « شهرى كه تا مصر سه روز راه دارد » واقع شد ، و نافع غلام عثمان او را زهر خورانيد « چون خبر شهادت آن بزرگوار به معاويه رسيد با خورسندى بسيار ميان مردم ايستاده گفت : علىّ ابن ابى طالب را دو دوست بود ، يكى در جنگ صفّين جدا گرديد و آن عمّار ابن ياسر بود كه كشته شد ، و ديگرى امروز جدا گرديد و آن مالك اشتر بود كه اكنون خبر مرگ او رسيد ، به آهنگ مصر سفر كرد و در شهر ايله - بين ينبع و مصر - نافع غلام عثمان نزد وى آمد و چندان در خدمت او مواظبت كرد كه خاطر اشتر از او آسوده گشت ، پس در شهر قلزم شربت عسلى با زهر آميخته بخورد او داد كه بر اثر آن مالك دنيا را بدرود گفت ألا و إنّ للهّ جنودا من عسل يعنى بدانيد خداوند را از عسل لشگرها است » و از آن سو چون خبر به امير المؤمنين عليه السّلام رسيد بسيار اندوهگين و افسرده خاطر شد گريست و بر منبر تشريف برده فرمود : إنّا للهّ و إنّا إليه راجعون ، و الحمد للهّ ربّ العالمين ، اللّهمّ إنّى أحتسبه عندك فإنّ موته من مصائب الدّهر ، رحم اللّه مالكا فلقد أوفى عهده ، و قضى نحبه ، و لقى ربهّ ، مع أنّا قد وطّنّا أنفسنا على أن نصبر على كلّ مصيبة بعد مصابنا برسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - فإنّها من أعظم المصيبات يعنى ما از خدا هستيم و بسوى او باز مى گرديم ، و ستايش خداوندى را سزا است كه پروردگار جهانيان است ، بار خدايا من مصيبت اشتر را نزد تو بشمار مى آورم ، زيرا مرگ او از سوگهاى روزگار است ، خدا مالك را رحمت فرمايد كه بعهد خود وفاء نمود ، و مدّتش را بپايان رسانيد ، و پروردگارش را ملاقات كرد ، با اينكه ما تعهّد نمودهايم كه پس از مصيبت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله بر هر مصيبتى شكيبا باشيم ،
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 989
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٩٨٩