و در حالات گذشتگان از مؤمنين پيش از خودتان ( از بنى اسرائيل و غير ايشان ) انديشه كنيد كه در موقع آزمايش و رنج كشيدن چگونه بودند آيا از مردم ديگر گرانبارتر ( جفا - كشتر ) و از سائرين رنجبرتر و از اهل دنيا زندگانيشان سختتر نبود كه فرعونها آنان را به بندگى و خدمتگزارى گماشتند ، و سختى عذاب را بايشان چسبانيدند ( پسرهاشان را سر بريده و دخترهاشان را بجا مى گذاشتند ) و تلخى را به آنها جرعه جرعه مى نوشانيدند ( بمنتهى درجهء سختى گرفتارشان كردند ، گروهى خدمتگزار و برخى برزگر ايشان بودند ، و از آنكه كارى ساخته نبود باج مى گرفتند ) پس هميشه حال آنها در خوارى هلاكت و زير تسلّط و استيلاء ( فرعونها ) بود ، چارهاى براى سرباز زدن ( از فرمان آنها ) و راهى براى دفاع ( از ستمگريهاشان ) نمى يافتند ، 43 تا آنگاه كه خداوند كوشش ايشان را در شكيبائى بر رنج بردن در راه محبّت خود و تحمل بر ناشايستهها را از جهت ترس از خود مورد نظر قرار داد ، آنان را از گرفتاريهاى سخت گشايش و رهائى داد ، و به آنها عوض ذلّت و خوارى ارجمندى و عوض ترس آسودگى عطاء فرمود ، پس پادشاهان فرمانده و پيشوايان راهنما شدند ، و از جانب خدا بايشان عزّت و بزرگوارى رسيد بيش از آنچه آرزو داشتند ( بمقام و مرتبهاى رسيدند كه هرگز رسيدن به آن را در انديشه نگذرانيده بودند ، چنان كه در قرآن كريم س 2 ى 47 مى فرمايد : يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ يعنى اى بنى اسرائيل نعمت هايى را كه بشما بخشيدم و شما را بر جهانيان « مردم زمانتان » برترى دادم ياد كنيد . و برترى آنان اين بود كه دريا را براى آنها شكافت و از فرعونيان رهائيشان داد ، و دشمنانشان را تباه ساخت ، و شهرها و داراييشان را به خودشان باز گردانيد ، و تورية بر آنها نازل فرموده و ديگر نعمتها ) 44 پس نگاه كنيد چگونه بودند زمانيكه جمعيّتها گرد آمده و انديشهها با هم و دلها يكسان و دستها يار هم و شمشيرها كمك يكديگر و بينائيها ژرف و تصميمها يگانه بود آيا در اطراف زمينها ( شهرها ) بزرگ و بر همه چيز جهانيان پادشاه نبودند 45 پس نگاه كنيد به آنچه ( به سختيهائى كه ) در آخر كارها ( خوشگذرانيها ) شان گرفتار شدند ، آنگاه كه ( بين آنها ) جدائى افتاد ، و مهربانى و پيوستگى بهم خورد ، و سخن و دلهاشان
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 804
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٨٠٤