نيست تا ايمانى تحصيل شود ) . 2 و هجرت ( انتقال از ضلالت و گمراهى به هدايت و رستگارى و از كفر بسوى ايمان ) واجب است چنان كه در اوّل بعثت پيغمبر اكرم واجب بود ( پس وجوب هجرت مختصّ به زمان حضرت رسول « صلّى اللّه عليه و آله » و معنى آن تنها حركت از مكهّ به مدينه نيست ، بلكه هجرت بسوى خلفاء و نوّاب آن بزرگوار نيز واجب است ، زيرا غرض از هجرت ترك ضلالت و گمراهى است و اين ممكن نيست مگر به ارشاد و هدايت أئمهء دين « صلوات اللّه عليهم اجمعين » كه خلفاء و نوّاب رسول خدا هستند ، پس هجرت بسوى آنها هجرت بسوى آن حضرت است ، خلاصه هجرت در جميع ازمنه و اوقات در مرتبهء وجوب و لزوم اوّل خود باقى است ) خداوند را باهل زمين از گروهى كه هجرت بسوى ايمان را ( در بلاد كفر از روى تقيهّ ) پنهان دارند و از آنان كه ( در بلاد اسلام ) آشكار سازند حاجت و نيازى نيست ( و مقصود از امر به هجرت و سائر تكاليف شرعيهّ بهرهمند شدن بندگان و رهائى آنها از عذاب روز رستخيز است ، نه آنكه خواسته منفعت و سودى را جلب كرده يا مضرّت و زيانى را از خود دفع نمايد ، زيرا او غنىّ و مطلق و بى نياز حقيقى است ) نام هجرت بر كسى نهاده نمى شود و ثابت نمى گردد مگر به شناختن حجّت ( خليفة اللّه ) در روى زمين ( نمى توان گفت كسى هجرت كرده و از ضلالت و گمراهى پا بيرون گذارده مگر آنكه امام زمان خود را بشناسد ، زيرا هجرت از ضلالت به هدايت ممكن نيست مگر به ارشاد امام عليه السّلام ) پس ( از اين جهت ) كسى كه حجّت خدا را شناخت و به او اقرار و اعتراف نمود مهاجر است ( از ضلالت به هدايت هجرت كرده اگر چه از وطن خود بيرون نرفته باشد ، اين جملهء صريح در آن است كه گفتيم : وجوب هجرت مختصّ به زمان پيغمبر اكرم و معنى آن بس حركت از مكهّ به مدينه نيست ) و نام ضعيف و ناتوان بر كسى نهاده نمى شود كه خبر حجّت به او برسد و گوش او آن را بشنود و در دلش جا گيرد ( اگر خبر حجيت حجّت خدا به كسى برسد و راه به او نبرد و از آن كار غافل ماند نپندارد كه از جملهء مستضعفين و ناتوانانى است كه بر آنها حرجى نيست ، زيرا خبر ثبوت حجّت به او رسيده و به گوش شنيده و بدل فهميده ، پس چنين شخصى معذور نيست ، و اگر چه در وطن خود باشد ، و چون هر كسى را لياقت معرفت و شناسايى حجّت نمى باشد ، بلكه حقيقت معرفت حجّت مخصوص مؤمنين با اخلاص است ، مى فرمايد : ) 3 معرفت و شناسايى ما كار بسيار دشوارى است كه بر نمى دارد و زير بار آن نمى رود مگر بندهء مؤمنى كه خداوند دل او را براى ايمان آزمايش نموده ( آن را شايستهء قبول ايمان دانسته ) باشد ،
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 762
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٧٦٢