نبرده ) پستى و عارى اظهار نكرده تا سر زبان مردم بيفتد و بر اثر آن بى مقدار شود و كوتاه بينان پست بسبب آن بر او بر انگيخته شوند مانند قمار باخته ايست كه از اوّلين تيرهاى خود فيروزى و بردن را منتظر است تا بلكه غنيمتى بدست آورده خسارت خود را جبران نمايد ( خلاصه فقير و درويش تهى دست كه امثال و اقران خود را با مال و منال و اولاد بسيار مى بيند نبايد بر ايشان رشك برده در معصيت افتد و با آنها بد خوئى كند يا در برابر آنان فروتنى نمايد ، بلكه بايد اظهار بى نيازى نموده اندوه در دل خود راه ندهد و همّت بر آن گمارد كه آنچه سبب پستى و عار است از او ظاهر نشود و آبرو و شرف خويش را نيكو نگهدارد ، و هميشه خوشحال و منتظر فراوانى نعمت باشد مانند قمار باختهاى كه انتظار بردن را مى كشد ) ( 3 ) و همچنين مرد مسلمان تنگدست كه از خيانت ( با خدا و خلق ) دورى نموده يكى از دو چيز نيكو را از جانب خدا انتظار مى برد : يا دعوت كنندهء خدا را ( مرگ كه همه كس را بسوى خدا مى خواند ) پس آنچه نزد خدا مى يابد ( از نعمتهاى آخرت ) براى او بهتر ( از نعمتهاى دنيا ) است ، يا روزى خدا را ( در دنيا ) پس او صاحب اهل و مال گردد در حالتى كه دين و حسب او ( علم و ادب و بردباريش ) با او است ، ( 4 ) بتحقيق مال و اولاد متاع دنيا است ( كه فانى مى گردد ) و عمل نيكو متاع آخرت است ( كه باقى و برقرار مى باشد ) و گاه باشد كه خداوند به گروهى هر دو را عطا مى فرمايد ( هم از دنيا بهره مى برند و هم از آخرت ) پس ( به آنچه مقدّر است رضاء داده معصيت و نافرمانى نكنيد و ) از عذاب خدا كه به آن ترسانيده است شما را بترسيد ، و ترسيدن شما از روى عذر و بهانه نباشد ( مانند ترسيدن خردمندان كه مى ترسند مبادا گرفتار خطاء و تقصيرى شوند ) ( 5 ) و عبادت كنيد ( خدا را ) نه به قصد جلوه دادن نزد مردم و خود نمائى ، زيرا كسى كه براى غير خدا كارى انجام دهد خداوند اجر او را بكسيكه براى او آن كار را انجام داده محوَّل مى سازد ( تا مزد خود از او بخواهد ، و چون حضرت در جميع گفتار و كردارش كسى را غير از خدا در نظر نداشته در اينجا شروع بدعا مى فرمايد : ) ( 6 ) از خدا مى طلبيم مرتبههاى شهيدان را ( كه در بلاء شكيبا بودند ) و زندگى كردن با خوشبختان را ( كه به كسى رشك نبردند ) و مرافقت با پيغمبران را ( كه كارى از روى رئاء و خودنمايى نكردند ) . ( 7 ) اى مردم هيچكس از طايفه و خويشان خود بى نياز نيست هر چند صاحب مال و دارائى باشد و بدست و زبان آنها كه از او دفاع و يارى نمايند حاجت دارد و نزديكان شخص براى حفظ الغيب او مهمّترين اشخاصند و بهتر مى توانند پراكندگى و گرفتارى او را مرتفع سازند و در هنگام سختى و پيشآمدهاى ناگوار اگر براى او پيش آيد بر او ( از بيگانگان ) مهربانترند ، ( 8 ) و نام نيكو
كه خداوند
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 86
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٨٦