و بهرهاى كه از دنيا بردند و از طول مدّت و فراخى كه قبل از گلوگير شدن ريسمان مرگ به آنها نصيب شده بود ، پيش از رسيدن به آرزوها مرگ آنها را شتابان دريافت و ميان آنان و آرزوها ( شان را ) جدائى انداخت ، و در هنگام تندرستى توشهاى ( براى آخرت ) تهيهء نكردند ، و در اوّل زمان ( جوانى و توانائى ) عبرت نگرفتند ( و زندگى خود را بيهوده بسر بردند ) ( 21 ) آيا كسى كه در عنفوان جوانى و توانائى است انتظار مى برد غير پيرى و خميدگى را و آيا كسى كه تندرست است غير بيماريهاى گوناگون را چشم به راه است و آيا كسى كه باقى و برقرار است جز فناء و نيستى را منتظر است ( خوشبخت كسى كه تا توانا و تندرست است فرصت را غنيمت شمرده در كار بشتابد ) ( 22 ) با اينكه نزديك است دورى و جدائى ( از دنيا ) و انتقال و كوچ كردن ( بآخرت ) و لرزيدن از اضطراب و نگرانى درد مصيبت و سختى ( جان كندن ) و آب دهان فرو دادن از بسيارى غمّ و اندوه و چشم به اطراف داشتن براى درخواست فرياد رسى و يارى جستن از خدمتگزاران ( يا فرزند زادگان ) و خويشان و دوستان و همسران ، ( 23 ) پس آيا خويشان ( سختيهاى مرگ را ) دفع ميكنند و آيا شيون آنها سودى دارد در حالتى كه در گورستان به گرو داده شده و در خوابگاه تنگ ( قبر ) تنها مانده است ، ( 24 ) ، گزندهها ( مار و كژ دم و كرم و ديگر حيوانات ) پوست تنش را پاره پاره كردند و سختيها تازگى او را پوسانيد و از بين برد ، و بادهاى سخت آثارش را محو كرد ، و مصائب دوران نشانههاى او را نابود نمود ( پس در ميان قبر اثرى و در ميان مردم خبرى از او باقى نماند ) و جسدها پس از طراوت و تازگى تغيير يافت و استخوانها بعد از توانائى پوسيده شد ، و جانها در گرو بارهاى گران ( گناه ) بماند ، و به اخبار غيب و ناديده ( قبر و قيامت و حساب و بهشت و دوزخ كه در بارهء آن حيران و سرگردان بودند ) يقين حاصل نمودند ( و در آن هنگام ) زياد كردن كردار نيكو را از ايشان نمى طلبند و از بدى خطاهاشان رضاء و خوشنودى بدست نمى آورند ( زيرا دنيا جاى عمل است و آخرت دار جزاء ، پس آنجا نمى گويند به كردار نيك بيفزا تا از تقصير تو در گذريم و يا چون بسبب معصيت و نافرمانى از تو رنجيدهايم ما را خوشنود نما ) ( 25 ) آيا شما پسران اين مردم و پدران و برادران و خويشان ايشان نيستيد كه از رويهّء ايشان پيروى كرده بر مركب آنان سوار شده در راهى كه رفتهاند قدم مى نهيد ( 26 ) پس دلها سخت است براى بدست آوردن نصيب و بهرهء خود و غافلست از هدايت و رستگارى ،
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص١٩١