2 . بيزارى از بخل و حسد .
3 . گرايش و رغبت به مكارم اخلاقى .
امام صادق عليه السّلام در اين باره مىفرمايد :
فى وصف الكاملين من المؤمنين : هم البرره و بالاخوان فى حال العسر و اليسر و المؤثرون على أنفسهم فى حال العسر ، كذلك وصفهم الله : فقال : و يؤثرون على انفسهم و لو كان بهم خصاصة .
« 1 » آنانى كه بين مومنين از همه كاملتر هستند به برادرانشان چه در حال سختى چه آسايش ، ايثار مىكنند و در حال سختى آنها را بر خود ترجيح مىدهند ، آنها كسانى هستند كه خداوند در وصفشان مىفرمايد
« يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ » .
اين در واقع همان شأن مهاجرين است ، خانهها ، امكانات و وسايل خود را ايثار مىكردند و براى زندگى به محلهاى ديگر و يا منازل اقوام مىرفتند .
در جزء دوم ؛ بيزارى از بخل و حسد ، دو نكته قابل تأمل است :
اول ، آنكه به واسطه بخل ايجاد شده در انسان ، آدمى به هيچوجه حاضر به ايثار نيست .
دوم ، آنكه چيزى را كه مىخواهد ببخشد خيلى قابل اهميت است لذا ، اين پا و آنپا مىكند و شيطان او را وسوسه مىكند و از اين كار باز مىدارد كه همهء اينها نتيجه دلبستگى شديد مىباشد .
به قول پروين اعتصامى :
بزرگى داد يك درهم گدا را * كه هنگام دعا ياد آر ما را
يكى خنديد و گفت اين درهم خرد * نمىارزيد اين بيع و شرى را
در جزء سوم ، آدمى حقيقتا بايد رغبت به مكارم اخلاقى داشته باشد و در مسير رعايت مكارم اخلاق هرچه در ايثارگرى برآيد انجام دهد تا جايى كه ملكهء نفسش شود .
به قول صائب تبريزى :
دست از كرم به عذر كم مايگى مشوى * برگى به آب ، كشتى صد مور مىشود
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 64 ، ص 351 .