آيهء شريفهاى كه در ابتداى باب ايثار ذكر شد « 1 » ، مربوط به فداكارى انصار مدينه است كه از مهاجرين پذيرايى مىكردند و امكانات زندگى خودشان را در اختيار آنها قرار مىدادند . مهاجرين مخفيانه از مكه مىگريختند و به مدينه مىآمدند . آنها وسايل زندگيشان را مىفروختند يا رها مىكردند و انصار در كمال خضوع و فداكارى ، ما يحتاج و امكانات خود را به مهاجرين مىدادند . لذا اين آيه در شأن مهاجرين نازل شد .
يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً وَ يَنْصُرُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ .
« 2 » آنها فضل خداوند و رضاى او را مىطلبند و خدا و رسولش را يارى مىكنند و آنها راستگويانند .
در تفسير نمونه ، سه صفت مهم براى مهاجرين نخستين ذكر شده كه قابل تأمل است « 3 » : 1 . اخلاص ، 2 . جهاد ، 3 . صدق
جلب خشنودى و رضايت خداوند ، اصلىترين مسأله و انگيزهء مهاجرت و جهاد مهاجرين مىشود . مهاجرينى كه هجرت آنها فقط و فقط به خاطر خشنودى و ثواب خدا بوده ، نه براى دنيا و هواهاى نفسانى . خداوند در اين باره مىفرمايد :
تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً .
« 4 » آنها را پيوسته در حال ركوع و سجود مىبينى كه طالب فضل و رضاى اويند .
ديگر اينكه آنها دائما و در همه حال در خدمت به آئين مقدس اسلام و يارى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله بودند و لحظهاى از آن دست برنداشته و دائما « ينصرون الله و رسوله » بودند .
جمعيت انصار در كمال خلوص نيت ، دو زمينه را براى مهاجران فراهم مىكنند :
الف ) آماده نمودن خانههاى ظاهرى
ب ) آماده نمودن خانههاى دل و جان
وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ .
« 5 » و هم آن جماعت انصار كه پيش از مهاجرين مدينه را خانهء ايمان گردانيدند .
هامش
( 1 ) .. . . وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ . . .حشر / 9 .
( 2 ) . حشر / 8 .
( 3 ) . تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 515 .
( 4 ) . فتح / 29 .
( 5 ) . حشر / 9 .