جمله آمده است .
جواب اشكال : تغيير حالات به طور آنى است و در يك آن از زمان ممكن است حالت تغيير كند ، يعنى ممكن است حق تعالى بر بندهاى در آنى با اسمى تجلى كند و در آن بعدى با اسم ديگر تجلى نمايد ، و به يك اسم در دو لحظه از زمان دو گونه تجلى نمايد . علاوه بر اين بايد توجه داشت كه دعا از صاحب مقام جمع احمدى و قلب باقرى محمدى ( صلّى اللّه عليهم اجمعين ) صادر شده است و هيچ استبعاد ندارد كه چنان قلبى در يك آن و يك لحظه جمع ميان وحدت و كثرت كند . و در عين حال منافاتى ندارد كه در موارد ديگر ، حالات آن بزرگواران اختلاف داشته و اين گونه حالت جمع نداشته باشند و بلكه حالت وحدت يا كثرت بر آنان غلبه كند . جواب اشكال ، از نظر خود من اين بود كه گفته شد .
و از شيخ عارف كامل ( كه خدا سايهاش را مستدام كند ) پرسيدم كه جهت مفرد بودن در بعضى از جملات و جمع بودن در بعضى ديگر چيست ؟ حاصل جواب أو اين بود كه : « حالات سالك مختلف است ، گاهى مىشود كه پروردگارش بر أو به اسمى تجلى مىكند و حالتى به حسب آن تجلى دارد ، سپس به اسم ديگرى تجلى مىكند و حالتى مناسب با آن تجلى دارد ، سپس با همان اسم اول تجلى مىكند پس آن حالت اولى باز مى گردد . اينجاست كه سؤال در حالت اول با سؤال در حالت سوم به يك گونه مىشود . » [ 1 ]
هامش
[ 1 ] فرق ميان جواب شيخ بزرگوار با پاسخ حضرت امام اين است كه حضرت امام كثرت و وحدت را در خود تجلّى مى دانند ولى شيخ در تعّدد تجليات كه اگر با اسمى يك بار تجلّى شد سؤال به صورت مفرد مى آيد و اگر با يك اسم دو بار يا بيشتر تجلى شد سؤال به صيغهء جمع مى آيد .