حق سبحانه و تعالى اسباب سعادات « 1 » در آن مولود در احسن ساعات مقدر فرمود
ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ
« 2 » و محقق است كه اجتماع اين خصايص تابع اجتماع مدبرات علوى و اوضاع فلكى است و آن نتيجهء حقايق حكمت الهى و ثمرهء دقايق عنايت نامتناهى تواند بود و اگر كسى در افتتاح و اختتام احوال آن مظهر قدرت ذو الجلال تأملى شافى و تفكرى وافى به جاى آورد او را به يقين معلوم گردد كه وقايع حالات و بدايع انتقالات آن حضرت از ايام طفوليت تا هنگام تمكن بر سرير سلطنت بىسوابق توفيقات ربانى و سوالف تأييدات آسمانى مقدور قدرت بشر و ميسور قوت مشتى حجر و مدر نباشد و ارتقا به اين درجهء و الا و مرتبهء عليا در حيز امكان و مكنت انسان نگنجد .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ
« 3 » . هرچند اطوار غريب و آثار عجيب از ابتداى ولادت تا زمان سلطنت آن حضرت واقع شده - چنانچه ذكر آن به موضع خود شرح داده - اما قبل از تفصيل مجملى از كليات احوال مبين مىشود و بعد از آن سال به سال از زمان ولادت تا زمان وفات بل الى يومنا هذا كه تاريخ هجرى در تعداد هشتصد و هفتاد و دوست اگر توفيق رفيق گردد و سعادت مساعدت نمايد آنچه از اوصاف سلاطين و ملوك اطراف معلوم شود تقرير كرده آيد ان شاء اللّه تعالى .
ذكر مجملى از تاريخ افعال و اقوال حضرت صاحبقران
قبل از شروع در مقصود ، بعضى از مناقب حضرت صاحبقرانى و نبذى از مفاخر مظهر قدرت ربانى ، از بحرى قطرهاى و از آفتابى ذرهاى ، معروض مىگردد تا سلاطين عالم و عقلاى بنى آدم به تخصيص فرزندان همايون اروق ميمون او را در قواعد
هامش
( 1 ) . ك : اسباب سادات سعادات
( 2 ) . المائدة 54
( 3 ) . آل عمران 13