تا دو تاريخ بهر فوت شود * خامه بيتى چنين رقم فرمود
« حيف از پادشاهان درويشان » * « آه از شاه عاقبت محمود »
ملا مشفقى نيز ماده تاريخ مرگ او را « بىزيادت بود بىنقصان » گفته است . نك : تاريخ راقم ، صص 159 - 160 .
شرح
( 253 ) . خواجه كلان جويبارى : وى در 5 صفر 971 ه ق درگذشت و در ششميهن از قراى بخارا به خاك سپرده شد . مولانا محمد امين مفتى مؤلف كتاب « امينيّه » ماده تاريخ فوت او را « مقتداى اهل عالم سيد اهل زمان » ذكر كرده و مولانا محد قاسم مفتى آن را « دريغا قطب اقطاب جهان رفت » و ملا مشفقى « سلطان صاحب طريقت » ضبط نمودهاند ، نك : تاريخ راقم ، ص 136 .
( 254 ) . كولاب : نام يكى از ولايات بخارا و مركز ادارى در جنوب شرقى تاجيكستان .
( 255 ) . عبد القدوس سلطان : مشهور به دوستوم سلطان . به نوشتهء مطربى سمرقندى :
« حضرت مخدومى خواجه حسن نثارى مىفرمودند كه حضرت سلطنتپناهى ، از صغر سن به شرف توبه مشرف شده با وجود مرتبهء ملوكى ، در كسوت درويشى ، به اهل عالم سلوك مىنمايند ، به غايت عابد و مرتاض بودند . پيوسته طريق عدالت و نصفت را شعار خود ساخته ، به رضاجويى خواطر رعايا و عموم برايا مىكوشيدند » .
عبد القدوس سلطان از طرف عبد الله خان شيبانى حاكم كرمينه بود ، سپس به حكومت تاشكند رسيد و سرانجام در 1007 ه ق به دست عبد المؤمن خان ازبك به قتل رسيد . او پادشاهى بود اديبپرور و در محفل وى اديبان و شاعران شركت داشتند . خواجه عبد السلام بخارى منصب كتابدارى او داشت . نك : تذكرة الشعرا ، ص 159 ؛ تاريخ نظم و نثر ، ج 1 ، ص 634 .
( 256 ) . در حاشيح صفحه 125 نسخه « س » چنين آمده :
بسم الله الرحمن الرحيم چون حضرت اسكندر خان را به سلسلهء حضرات خواجگان عليهم الرحمة و الرضوان اخلاص و اعتقاد تمام بود ، بنابرآن به حضرت خان كه حق سبحانه تعالى پسرى كرامت