مشكوة الممالك و برخى بوسيله ايشان به عين الدوله فرمانده قواى دولت نوشته شده است . مشكوة الممالك سمت نمايندگى ملت را داشته است . براى اينكه معلوم شود اين سمت بچه مناسبت به آن مرحوم داده شده و شأن نزول رابط بودن وى چه بوده است ، ذيلا شرحى را كه خانم امير حاجبى ( خواهرزاده شهيد و برادرزاده مشكوة ) در تكميل و تتميم مقالات مورخ سال 1329 خود در مجله طهران مصور نوشته است بخلاصه مىآورم :
« شبى مرحوم ميرزا حسن خان مشكوة الممالك دربارهء دخالت خود در امر مشروطه مبتنى بر معتقدات آزاديخواهانهاش چنين نقل كرد : من و برادر بزرگم ميرزا عليخان دبير همايون در دربار وليعهد مظفر الدين ميرزا و بعد محمد على ميرزا مقام ارجمندى داشتيم ، بطوريكه دبير همايون داراى منصب حمايل نشان ، و لباس رسمى بود كه همكارانش غبطه ميخوردند و رشگ مىبردند ، اما خود او از اين موقعيت دل خوشى نداشته و راضى نبود ، زيرا محيط كار با روحيه او و با روحيه من سازگارى نداشت ، على الخصوص هنگامى كه محمد على ميرزا ولايتعهدى را به عهده ميداشت كه ننگينترين دوران حكومت قاجاريه بشمار است و مردم هرروز با فاجعهء تازهء روبرو مىشدند و اين اعمال ناروا براى ما دو برادر و بلكه براى هرانسان وطنپرست و ملتدوست و باحيا غير قابلتحمل مينمود .
بدينجهت وظيفه انسانى خود ميدانستيم كه عكس العملى نشان بدهيم تا اينكه روزى بدستور و تقرير برادرم من با خط عربى ( نسخ ) شبنامه كه معمول زمان بود نوشته و در آن شبنامه اوضاع وخيم روز و عدم صلاحيت محمد على ميرزا را براى زمامدارى در آذربايجان و رابطه او را با روسها روشن كرديم كه در واقع براى اولينبار زنگ خطر را بصدا درآوريم .
مجموعه آثار قلمى ثقة الاسلام شهيد تبريزى ( فارسى ) — صفحة 269
مساهمون: ميرزا على تبريزى ( شهيد )
ص٢٦٩