ذات عواطف صفاتش در مجلس بزم ، ابرى است گوهربار و دست عطا بخشش در ميدان رزم ، هژبرى است خنجرگذار . « 1 »
بيت
به رزم اندرون زهر ترياكسوز * به بزم اندرون ماه گيتىفروز
به تقويت دين اسلام و تمشيت امور شريعت خير الانام عليه الصلاة و السلام به مرتبهاى اهتمام فرمود كه مزيدى بر آن متصور نبود و در تربيت علماء و صلحاء و فضلاء به مثابهى جد و اجتهاد مبذول داشت كه سر اين طبقهء عظيم الشأن از غايت رفعت بر آسمان سود ، و بىشائبهء تكلف و غائلهء تصلف اين مقدار آبادانى و معمورى كه در ايام دولت اين سلطان صاحب قران - كه ظل ظليلش تا ابد بر مفارق عالميان مخلد باد -
بيت
تا ز مهر و سپهر نام بود * ظل عاليش مستدام بود
در ولايت خراسان واقع شده در زمان هيچ پادشاه ذو شوكت ، عشر عشير آن به وقوع نينجاميده . لاجرم طوايف انام همواره به تضرع و ابتهال از بارگاه حضرت متعال ، مزيد جاه و جلال و ازدياد حشمت و اقبال اين پادشاه صاحب كمال را سؤال مىنمايند و به زبان حال ، آن حضرت را مخاطب ساخته مىگويند ،
بيت
تا بسترد به دست صبا دايهء بهار * گرد از جبين لاله و رخسار ارغوان
گلزار دولت تو كه دارد نسيم خلد * آسوده باد تا ابد از آفت خزان
و اين پادشاه عدالت نهاد به جودت طبع نقاد و حدت ذهن وقاد از ساير فضلاء سخنآرا امتياز تمام دارند و به زبان تركى و فارسى اشعار بلاغتشعار در سلك نظم كشيده بر صفحهء روزگار مىنگارند . و چون آن ابيات لطافت آيات مشهور است و بر السنه و افواه مردم آگاه ، مذكور ، قلم واسطىنژاد در ايراد آن شروع نمىكند و بر ذكر بعضى از عمارات آن حضرت اختصار مىنمايد . و من اللّه الاعانة و التوفيق .
چون ولايات خراسان در تحت تصرف ملازمان سلطان صاحبقران قرار يافت با وجود انواع باغات و بساتين جنتآئين كه در دار السلطنهء هرات و توابع و مضافات بود به طرح باغى ديگر و بناى بستانى بهشتاثر فرمان داده در ما بين شرق و شمال هرات كه به لطافت هوا و عذوبت ماء از كثرت مواضع ممتاز و مستثنى است آن منزل دلكش
هامش
( 1 ) . مس : « گزار » .