حضرت ، از يك طرف ؛ و درخواستهاى پيوستهء اسرائيليان ، و توقّعات فراوانشان از حضرت موسى عليه السّلام ، و عدم پذيرش آنان را از راه و روشى كه حضرت موسى عليه السّلام براى نجات آنان از چنگال فرعون و فرعونيان پيش گرفته بود ؛ از طرف ديگر ، تفسير كند . با وجود آن كه حضرت موسى عليه السّلام نزد آنان جايگاهى و الا داشت ؛ چرا كه ، رهايى بخش آنان و نجاتبخش آنان از ظلم و ستم فرعونيان بود .
قرآن كريم ، پس از اين ارائه ، و ترسيم اين چهره از ملّت اسرائيل ، اين قسمت را هدف گرفته است كه واقعيّت رفتار و معاشرت يهوديان با مسلمانان را برملا گرداند ؛ ملّتى كه پيش از ظهور اسلام ، همگان به آنان به ديدهء اهل كتاب و عارفان به دين و آشنايان با همهء مسايل غيبى و عالم غيب ، مىنگريستند . وقتى اين سيماى واقعى دوگانه از ملّت اسرائيل باز نموده مىشود ، براى مسلمانان مكشوف مىگردد كه تا چه اندازه مىتوانند بر يهوديان و ديدگاه آنان نسبت به مطالب و مسايل اعتماد كنند ؛ و مواضع مخالف آنان در برابر رسالت ختمى و پيامبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله تفسير و توجيه مىپذيرد .
همچنين ، مىتوانيم ميزان تأثيرى را كه ساليان ستمكشى و بردگى بر اوضاع و احوال روحى و روانى اسرائيليان بر جاى نهاده است ، مورد بررسى قرار دهيم ، كه چگونه احساس ضعف مىكردند و از همه چيز و همه كس مىترسيدند ، و حضرت موسى عليه السّلام در جهت غلبه بر اين حالت روحى و روانى اسرائيليان چه رنجها متحمّل مىگرديد . چنان كه به روشنى ، در ماجراى ورود به سرزمين مقدّس مشهود گرديد . حضرت موسى عليه السّلام آنان را فرا مىخواند تا به سرزمين مقدّس وارد شوند ؛ همان كه ساليان سال هدف و آرزوى آنان بود ؛ به خصوص كه اين فراخوان حضرت موسى به دنبال پيروزيهاى بزرگى بود كه حضرت موسى عليه السّلام براى اسرائيليان به ارمغان آورده ، و آنان را به استقلال و عزّت و كرامت انسانى رسانيده بود . با اين همه ، دعوت حضرت موسى را به علّت « ترس » نپذيرفتند و رد كردند .
در مقايسه نيز ، اگر اين صحنه از تاريخ بنى اسرائيل را به صحنهء دعوت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به پيكار با روميان در غزوهء تبوك ، در سيرهء نبوى صلّى اللّه عليه و آله ، كنار هم بگذاريم و بررسى كنيم ، مطلب زيادى روشنتر مىگردد . در غزوهء تبوك همگى مسلمانان فراخوان حضرت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله را اجابت كردند ، و تنها گروهى معدود بودند كه مانند اسرائيليان احساس ترس و ضعف مىكردند .
علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 459
مساهمون: السيد محمد باقر الحكيم
ص٤٥٩