2 . از على بن ابى طالب عليه السّلام نقل كردهاند كه فرمود : عبد الرحمن بن عوف براى ما غذايى آماده كرد و ما را دعوت كرد و به ما شراب نيز نوشانيد . شراب بر ما كارگر شده بود ، و در همان اثنا وقت نماز نيز در رسيد . مرا پيش انداختند . در نماز خواندم : قل يا ايّها الكافرون . لا اعبد ما تعبدون . و نحن نعبد ما تعبدون ! آن حضرت افزودند : آن گاه خداوند متعال اين آيه را نازل فرمود :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ، لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ . . .
« 1 » .
هر مسلمانى كه اندك شناختى از شخصيّت امام على عليه السّلام داشته باشد ، شك نمىكند در اين كه اين حديث را به زبان ايشان ساختهاند و جعل كردهاند . امام على عليه السّلام از اوان طفوليّت در آغوش حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله تربيت يافته و به اخلاق آن حضرت متخلّق شده بود .
آنگاه ، چگونه مىتوانيم سرزدن چنين كارى را از آن حضرت تصوّر نماييم ؛ بخصوص اگر اين نكته را در نظر بگيريم كه پيش از چنين زمانى ، بعضى آيات ديگر قرآنى در نكوهش شراب نازل شده بود .
از سوى ديگر ، وقتى وجود روايات ديگرى را نيز لحاظ كنيم كه يادآور نزول اين آيه دربارهء شخص ديگرى از بزرگان صحابه مىشود كه وى در دوران جاهليّت معتاد به ميگسارى بوده است ؛ هدف سياسى روايت مذكور براى ما بيشتر روشن مىگردد .
ب ) نمونههايى از تفسير براى اغراض شخصى
1 . از عمر بن خطاب نقل كردهاند كه گفت : « رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در روز احد فرمود : اللّهمّ العن ابا سفيان ، اللّهمّ العن الحرث بن هشام ، اللّهمّ العن صفوان بن اميّة ؛ آن گاه اين آيهء شريفه نازل شد :
لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ . . .
« 2 » ؛ و خداوند توبهء آنان را پذيرفت ، و اسلام آوردند و اسلامشان نيز نيكو گرديد . » « 3 »
آشكار است كه اين حديث را به نفع امويان بر زبان عمر بن خطاب جعل كردهاند . زيرا اين حديث ، به هيچ روى با واقعيّت تاريخى رفتار اين سه نفر پس از اسلام آوردن ، در عهد
هامش
( 1 ) نساء / 43 ؛ ترمذى ، 11 / 157
( 2 ) آل عمران / 128
( 3 ) ترمذى ، 11 / 131