جهانبان از جهان بين عارى « 1 » و فرمانفرما بعد از چندى توقف در ربيع الاول در شهر طهران به مرض و با به جوار رحمت حق پيوست . مدت عمرش چهل و هفت سال و سه ماه و پانزده روز بوده .
پس از چندى به اغواى اهل غوايت و سعى ارباب سعايت در سلخ صفر جناب سيد سند ميرزا ابو القاسم فراهانى وزير بىنظير ملقب به قائم مقام به درجه شهادت رسيد و به جنت آرميد . « 2 »
و در طهران وبائى شد كه هشت هزار كس فوت شدند .
و جناب حاجى ميرزا عباس بن ميرزا مسلم ايروانى المشهور به حاجى ميرزا آقاسى كه از علما و ملتزمين ركاب مستطاب پادشاهى بود به درجهء صدارت و مرتبه وزارت رسيد و جمعى از امراء و اعيان و عامهء خلق در طهران به و با درگذشتند .
و موكب پادشاه جم جاه از رى به لواسان و رودبار كه از ييلاقات البرز است حركت فرموده چندى در آنجا توقف داشتند و ديگرباره به مقر سلطنت مراجعت فرمودند .
نواب جهانشاه ميرزا از پسران خاقان صاحبقران طاب ثراه در اين سال رحلت نمود .
حكومت فارس به نواب فيروز ميرزا و حكومت اصفهان به خسرو خان گرجى و كرمانشاهان به نواب اميرزاده بهرام ميرزا و آذربايجان به نواب فريدون ميرزا و خراسان به نواب اميرزاده قهرمان ميرزا مرحمت شد و حكومت بروجرد به نواب بهمن ميرزا رسيد و كرمانشاهان به معتمد الدوله منوچهر خان داده شد و جناب آصف الدوله والى خراسان شد و نواب طهماسب ميرزا به حكومت كاشان مفتخر شد و هرمملكتى به حاكمى مفوض آمد .
هامش
( 1 ) - ايضا : « تا به كناره گرد يك منزلى شهر طهران رسيدند . از غايت قبول عامه كه در دار الخلافهء طهران نواب شجاع السلطنه را بود جناب قائم مقام از ورود او به طهران انديشهمند شده متوهم گرديده بىاذن شاهنشاه خود محمد باقر خان بيگلربيگى قاجار را با بعضى روانه كرده در راه نواب و الا شجاع السلطنه را ديده از ديدار جهانيان بربستند و با جراحت آن نيش از خارج شهر به برج نوش كه در حوالى باغ لالهزار قريب به ارگ و دروازه دولت است نزول دادند . . . حسينعلى ميرزا را از دروازه دولت آورده در عمارت خورشيد سكونت بخشيدند » . شجاع السلطنه شعر مىگفت و « شكسته » تخلص مىكرد و حسينعلى ميرزا هم اهل شعر بود . رجوع كنيد به حديقة الشعراء ذيل « شكسته » و « فرمانفرماى قاجار » .
( 2 ) - دربارهء قائم مقام تحت عنوان « ثنائى فراهانى » در حديقة الشعراء مطلب تازهاى آمده . رجوع شود ايضا به مقدمهء دكتر جهانگير قائم مقامى بر منشآت قائم مقام .