اميرزادهء فلك جناب داده شد . قائم مقام به دار الخلافه آمد ، و محمد باقر خان قاجار دولو كوتوال دار الخلافه كه خال نواب اميرزادهء بىهمال بود با يكصد دست خلعت روانهء خراسان شد ، و ميرزا محمد خان بيگلربيگى ولد جناب آصف الدوله با يكصد دست خلعت ديگر مأمور به آذربايجان گرديده تعزيهداران دو ولايت معظم را از لباس سياه برآوردند .
و در اين سال نواب حسينعلى ميرزا فرمانفرماى فارس ، آقا بابا خان مازندرانى را مأمور به گرفتن مرتضى خان ايل بيگى فارس نمود . او را در قلعهاى از قلاع فيروز آباد به تدبير گرفته ، او در آن هنگامه زخم گلوله برداشته بعد از رسيدن به شيراز وفات يافت . و محمد على خان ايلخانى برادر مهتر او را با ميرزا على اكبر شيرازى ملقب به قوام الملك خلف حاجى ابراهيم خان مرحوم در شهر بگرفتند و محبوس داشتند . ميرزا قاسم خان خلج ، داماد ايلخانى ، از حليهء بصر عارى شد .
و در اين نوروز بيست و چهار نفر از معلمين انگليس كه سرخيل آنها « كرنيل » « 1 » نام داشت از هندوستان وارد شدند .
و خاقان صاحبقران به زيارت معصومهء قم ( ع ) رفته به تعمير طاق و رواق حكم فرمودند . و بعد از مراجعت سورى بهجهت زفاف شاهزاده سلطان محمد ميرزاى سيف الدوله حاكم اصفهان بگذشت . و سور نواب شاهزاده فرخ سير ميرزا برادر بطنى او « 2 » و نواب صاحبقران ميرزا نيز ضميمهء اين عيش آمد . « 3 »
هامش
( 1 ) - ظاهرا منظور كلمهء « كلنل » است بهمعناى سرهنگ كه درجهء نظامى است نه نام شخص معينى . از جملهء اين مستشاران نظامى را ولينسن است كه بعدها در ايران سمت سفارت دولت انگلستان يافت و ديگر كلنل شيل كه او نيز به سفارت رسيد .
( 2 ) - سلطان محمد ميرزا پسر سى و هشتم و فرخ سير ميرزا پسر چهل و هفتم فتحعلى شاه برادران تنى بودند . زن فرخ سير ميرزا دختر مهر على خان بود و مهر على خان پسر مرتضى قلى خان و مرتضى قلى خان عموى فتحعلى شاه . مخارج عروسى سلطان محمد ميرزا پسر سوگلى خاقان يعنى فتحعلى شاه را صد و بيست هزار تومان برآورد كرده بودند . فتحعلى شاه گفت صد هزار تومان بس است و بيست هزار تومان بقيه خرج عروسى فرخ سير ميرزا و صاحبقران ميرزا باشد و چنين شد ( تاريخ عضدى ، ص 16 ) .
( 3 ) - صاحبقران ميرزا پسر چهل و نهم فتحعلى شاه بود و زنش دختر ابراهيم خان دولوى قاجار . نام اصلى اين شاهزاده اسكندر ميرزا بود و سمتش « سالار توپخانهء خاقانى » ( روضة الصفاى ناصرى ) .