هزاره در كوسويه مصمم مبارزت آمد . نواب حسنعلى ميرزا با ده هزار پياده و سوار حركت و بنه و آغروق را در كافر قلعه گذاشته در ميانهء رباط كافر و كوسويه تلاقى فريقين دست داد . لشكر دولت ايران به پنج تيپ و لشكر سردار افغان به هفت صف مرتب آمد . جنگى عظيم پيوسته شد و سپاه افغان شكسته ، گلولهاى بر دهان فتيح خان آمد و از زياده سرائى دهان بست و فرار نمود . نواب حسنعلى ميرزا دليريها فرمود . جناب معتمد الدوله پريشان خاطر گشته جمعيت بنياد خان را گمان نواب حسنعلى ميرزا كرده بهميان آنها رفته دستگير گرديد . نواب حسنعلى ميرزا رقم حكومت باخرز و كوسويه و غوريان را بهجهت بنياد خان فرستاده او نيز جناب معتمد الدوله را با تداركى شايسته روانه ساخت و شجاع السلطنه مظفر و منصور گرديد .
خاقان صاحبقران با لشكرهاى بىكران حركت و به بام وارد شدند و امر به محاصرهء قلعهء بام كه مرتضى قلى بيك برادر سعادتقلى بغايرى در آن مقام داشت فرمودند . بعد از دو روز به تصرف درآمد و مرتضى قلى بيك با قرآن و شمشير به خدمت آمد ، و سعادتقلى خان نيز به شفاعت امرا معفو گشت . خاقان صاحبقران روزى در حوالى قلعهء بام گردش و تماشا مىفرمودند . گلولهاى از قلعه بر آن حضرت انداختند ، به يك نفر از غلامان كه در حوالى بود خورده از اسب درغلطيد و با اينكه عامل اين عمل به دست آمد عفو فرمودند .
خان خوارزم از آوازهء حركت خاقان گيتى ستان فرار كرده به خيوه رفت . و خوانين خراسان طوعا او كرها مطيع آمدند . و به محاصرهء خبوشان حكم رفت و رضا قلى خان به قلعهء شيروان گريخته دست توسل به دامان صدر اعظم در زده ميرزا محمد شفيع نيز به اطمينان او با ميرزا رضاى قزوينى منشى و ميرزا فضل اللّه على آبادى مازندرانى مستوفى و ميرزا فضل اللّه خاورى شيرازى در اواخر رمضان به شيروان رفتند ولى رضا قلى خان مطمئن نگرديده صدر مراجعت فرمود .
و نواب حسنعلى ميرزا با همهء خوانين و امراء و اكابر خراسان به اردوى همايون پيوست . ميزبانى خوانين و امراء را كه يكهزار و پانصد نفر بودند نظام الدولهء اصفهانى ( ر ه ) بهعهدهء خود درپذيرفت و نيكو از عهده برآمد . چنانكه دو نفر از تراكمه در شبى تار در گوى عميق كه فاضل آب مطبخ او بود درافتاده غريق و جان سپردند .
خاقان صاحبقران به محاصرهء خبوشان و تاخت و تاراج ايلات و احشامات و توابع و لواحق قلعجات رضا قلى خان زعفرانلو فرمان داد . بعد از تاختوتاز و غلبهء سپاه
فهرس التواريخ ( فارسى ) — صفحة 378
مساهمون: رضا قليخان هدايت
ص٣٧٨