بر وفق استدعاى دولتخواهان آذربايجان نواب بابا خان جهانبانى از مقر سلطانى با پنج هزار سوار و حاجى رضا خان دولوى قاجار نامزد سرحدات خمسه و زنگان و تحقيق اوضاع امراى آذربايجان گرديدند .
و خاقان گيتى ستان آقا محمد شاه قاجار به تدمير لطفعلى خان زند و تسخير شيراز با كوكبهء جم و فر فريدون در سيم ماه صيام كه ايام قعود و قيام بود به جانب فارس بر توسن عزم ، فارس و در منزل كناره كرد معلوم شد كه حوض سلطان كه آبش از سيل و باران است چون چشم سفلگان بىآب مانده لهذا دو منزل را به يك منزل فرموده شباهنگام اردوى كيهان پوى حركت و بهواسطهء تاريكى شب و ازدحام سپاه فيروزى كوكب راه قم گم و در آن كوير كبير و شورهزار تعطش تأثير تا طلوع شمس منير راندند و على الصباح تشنه در آن سراب ماندند . به حكم شهريار مرحمت شعار ، سقايان آب به تشنگان دادند و بعضى روزهداران ، از ناچارى و حفظ جان ، روزه گشادند ولى خاقان گيتى ستان بنابر حفظ شرع تا شام افطار نفرموده همچنان به حالت صوم بوده در ظاهر بلدهء قم دو روز توقف واقع و از آنجا روانهء اصفهان و وارد چمن گندمان شدند .
در اين اثنا خبر رسيد كه لطفعلى خان بعد از اطلاع از جنبش و سكون سپاه كينهخواه و اردوى فلك خرگاه در آن چمن به بهانه استمداد از مشايخ بندر بدان حدود رفته . اهالى شيراز جنت طراز به زبان عجز و نياز معروض داشتند كه ما بندهء فرمانيم و چاكر دربان ، شهر را به تصرف دهيم و گردن به اطاعت نهيم . حضرت ظل اللهى پس از آگاهى فرستاده را خلعت داده و با جواب عطوفت مآب به شيراز فرستاده نواب عليقلى خان را با محمد قلى خان قاجار قوانلو و هفت هزار لشكر به تسخير كوهگيلويه فرستادند و اهل آن حدود اقرار به بندگى دادند . عليقلى خان با منال ديوانى به دربار سلطانى پيوست .
اما نواب جهانبانى چون به چمن گوران دشت متوقف گشت محمد حسين خان حاكم خلخال و رئوس گروس و احمد خان مراغهاى و حسين خان دنبلى بيگلربيگى خوى به اطاعت درآمدند و پيشكشهاى نيكو فرستادند . در دوازدهم محرم از گندمان به قزوين حركت موكب و الا اتفاق افتاد و نواب جهانبانى بافر خاقانى و شكوه سليمانى و سليمان خان قاجار با همگى عمال گيلان به حضور اعلى رسيدند ، و سليمان خان ملقب به لقب « اعتضاد الدوله » شد و رايت ظفر آيت به مستقر خلافت آمد .
فهرس التواريخ ( فارسى ) — صفحة 309
مساهمون: رضا قليخان هدايت
ص٣٠٩