مكتبخانه به تعليم اطفال مىپرداخت « 1 » ، اين چند بيت از كتاب ليلى و مجنون « 2 » اوست :
اى بر احديتت ز آغاز * خلق ازل و ابد همآواز
اى برتر از آنچه ديده جويد * يا كلك زبان بريده گويد
نى از گنه منت زيان بود * نى باشدت از عذاب من سود
خاكم تو سرشتهاى و شايد * كز دست تو هيچ بد نيايد
ما را به امان برات كل بخش * مهر از كف خاتم رسل بخش
شاهنشه انبيا محمد * ماه افسر و آفتاب مسند
پهلوى قبيله بود كوهى * مه كنگرهاى فلك شكوهى « 3 »
بر قله آن فلك حصارى * در دامن آن زمين غبارى
بر پشت وى آسمان نمودى * چون بر شترى جل كبودى
منصف شيرازى « 4 » :
در سينه دلم گم شده تهمت به كه بندم * غير از تو كسى راه در اين خانه ندارد
منظور شيرازى « 5 » : نامش آقا محمد ابراهيم ، از ندماى خلوت سلطان صاحبقران فتح على - شاه قاجار ، طاب ثراه بود و حكايات كتاب رموز حمزه با اشعار مناسبه در وقت خواب حضرت سلطانى مىسرود :
وقت آن رند لاابالى خوش * كه بجز دوست نيستش هوسى
نيست هرگز برهنه پايان را * غمى از شحنه ، بيمى از عسسى
يا رب به كمند عشق پابستم كن * از دامن غير خود تهىدستم كن
يكباره ز انديشهء عقلم برهان * وز بادهء صاف عشق سرمستم كن
منعم : اسمش آقا محمد ابراهيم ، شرح حالش در ذيل محلهء ميدان شاه گذشت .
ناصرى شيرازى : اسم شريفش ميرزا على ، شرح حالش در محلهء بازار مرغ گذشت .
ناظم : نامش ميرزا مهدى ، در محلهء بازار مرغ ، شرح حالش گفته شد .
نسيمى شيرازى « 6 » : نام شريفش سيد عماد الدين ، از سادات عالى درجات شيراز و از محققين
هامش
( 1 ) . در مورد تولد او اطلاعى در دست نيست . در شاهد صادق وفات او را به سال 916 نوشته است . ( ر ك : مقدمه ليلى و مجنون ، مكتبى ، ص 7 ) و تاريخ ادبيات ، صفا ، ج 4 ، ص 387 ، و تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 312 .
( 2 ) . منظومهاى كه مكتبى به تقليد از نظامى پرداخت ، داراى 2160 بيت است و در خطه پارس به تاريخ ( كتاب مكتبى 895 ) به پايان رسانيده است . ( تاريخ ادبيات ، صفا ، ج 4 ، ص 390 ) ليلى و مجنون مكتبى به اهتمام و تصحيح اسماعيل اشرف در سال 1343 بوسيله كتابفروشى محمدى شيراز به چاپ رسيده است .
( 3 ) . ر ك : ليلى و مجنون مكتبى ، ص 32 ، به تصحيح و تحشيه اسمعيل اشرف دبير انجمن ادب شيراز - از انتشارات كتابفروشى محمدى شيراز .
( 4 ) . در تذكره نصر آبادى ، ص 251 ، آمده است كه : ( پدرش شمسا نام داشته و در علم سياق خوشطبيعت بودند ) .
( 5 ) . در رياض العارفين ، ص 547 ، آمده است كه : ( در سنه 1245 وفات يافت ) .
( 6 ) . ر ك : رياض العارفين ، ص 406 و 407 . مقالههائى پيرامون زندگى و خلاقيت عماد الدين نسيمى ، رضا باغبان ، تبريز ، كتابفروشى نوبل ، 1357 .