پادشاهى بوزنجر قاآن
چون بوزنجر خان كه نهم جد چنگيز خان و چهاردهم جد حضرت صاحبقران است به مرتبهء تميز رسيد ، در غرهء ربيع الاول ، سرير سلطنت را زيب و زينت داد و تمام آن ممالك را فروگرفت و تاتار و امراى ديگر اقوام كه مدّت مديد به طريق ملوك طوايف معيشت كرده بودند ، كمر خدمت او بسته ، دم از متابعت و مطاوعت او زدند و او را قاآن خواندند . و مغولان اطناب در القاب جايز ندارند و مبالغه و تكلف ننمايند و هركس كه بر تخت خانى نشيند يكى اسم بر او بيفزايند مثل خان و قاآن . و لشكر مغول در نعمت شاكر و در محنت صابر باشند و در فرمانبردارى به مرتبهاى كه اگر اميرى را صد هزار لشكر باشد و ميان خان و او مسافت بعيده بود ، به مجرد آنكه از يكى از ايشان جريمهاى صادر شدى يك سوار به طلب او فرستادى تا او را آورده ، به موجبى كه فرمان شده باشد ، سرش برداشتى تا تقصيرى واقع نشود . و هيچكس از هزاره و صده و دهچه كه داخل جايى باشد ، جاى ديگر نتواند رفت و ديگران نيز ايشان را به خود راه ندهند و در هرجا كه باشند البتّه يكى را سردار خود سازند و امير و سپهدار خود گردانند و از تعظيم او هيچ دقيقهاى مهمل نگذارند و هرحكم و فرمانى كه از وى صادر گردد ، متابعت لازم شناسند و به غير از نسل او ديگرى را انقياد ننمايند و بوزنجر خان مدّتى در مملكت به پادشاهى به سر برد و رسم و آيين مغول را به خوبتر وجهى تمشيت داد و احياى مراسم عدل و احسان نمود و چون از دنيا رحلت كرد از او دو پسر ماند بوقا و بوقتاى « 1 » ، و بوقتاى « 2 » را يك فرزند بود ماچين نام .
بيت
ز بوقتا « 3 » پسنديده ماچين بزاد « 4 » * ز نسلش جز اين كس نداريم ياد
هامش
( 1 تا 3 ) . متن : بوقيا ؛ در روضة الصفا ( ج 8 ، ص 3761 ) توقا ذكر شده است ؛ براساس جامع التواريخ تصحيح شد .
( 4 ) . د 4472 : بماند بزاد .