تخطي إلى المحتوى الرئيسي

طبقات ناصرى ( تاريخ كامل ايران واسلام ) ( فارسى ) — صفحة 429

مساهمون:

ص٤٢٩
فرشته و به تعقيب وى ديگران سهو شده‌اند ، و تصحيف خوانى عبارات منهاج سراج است ايتگين : اين نام در عصر سلجوقيان هم مستعمل بود ، در راحت الصدور ايتگين سليمانى شحنهء بغداد مذكور است ( ص 108 ) بر وزن پيش بين خانه دار و صاحب خانه را گويند ، و ايتگينى خانه دارى و صاحبى خانه باشد ( برهان 1 / 193 ) ايلك : در تركى ايلك به فتحه سوم بمعنى پرويزن و غربال و به سكون سوم بمعنى نخستين است ( لغت جغتائى 132 ) ايلك‌خانيه سلاطين آل افراسياب باشند ( حواشى برهان 198 ) بفتح يا كسرهء اول نام شهرى در تركستان و نام پادشاه آن ( برهان ) مسعود سعد گويد :
بسر آرد تمام زود نه دير * لشكر شاه ، ملك ايلك و خان
( ديوان 410 ) مختارى غزنوى گفت :
عزيز و ايلك و قيصر زكلك خواجه شدند * يكى اسير و دوم عاجز و سوم مضطر
( ديوان مختارى 181 ) در متون ايغورى و در خط ايغورى كه حرف گ دارد ، اين كلمه ايلگ است . باربك : اين نام در طبقه 21 ذكر ناصر الدين محمود ، ايبك الب باريك آمده ، كه كلمه مركب است از بار فارسى + بك تركى و معنى آن امير بارو حاجب باشد مثل داد + بك يعنى اميرداد ، كه درين كتاب آمده است ، در راحة الصدور راوندى ( ص 390 ) الغ باربك بمعنى حاجب كبير آمده ، كه از القاب در بارى عصر سلجوقيان بود . اما بك باك در تركى بمعنى امير و شوهر است ، زيرا شوهر نيز در خانه مقام امير را دارد ( ديوان لغات الترك 3 / 116 ) در غياث اللغة بكسر باى موحده دوم و كاف فارسى بمعنى امير اعظم و صاحب و امير و عرض‌بيگى است ( ص 97 ) بكتم ؟ در طبقات ملك بكتم ركنى دو بار مذكور است ، در راحة الصدور ( ص 44 ) نام پادشاه اخلاط بكتمر آمده و احتمال دارد ، كه تصحيف اين كلمه بكتم باشد ، مانند ايتمر كه به ايتم در املا تصحيف شده و آن را دو جزو ميتوان شمرد : بك + تمر - تيمور بك .
طبقات ناصرى ( تاريخ كامل ايران واسلام ) ( فارسى ) — صفحة 429 | عبدالحى حبيبى / منهاج سراج