( 31 ) كاروه
اين آلهء دفاعى قديم جنگى كه در بين مردم افغان مستعمل بود ، نام آن هم پشتو است ، كه كاروه يا كروه ، (
Karwah
) ناميده ميشد ، منهاج سراج نيز ازين آلهء دفاعى و كلمهء پشتو نام برده ، و مستر راورتى گويد :
كه اين آلهء قديم در بين افغانان موجود بود ، و بدورهء قبل از تفنگ تعلق دارد ، كه براى حفظ از اصابت تيرها استعمال ميشد . و آن را طورى ميساختند ، كه پوست گاو و يا گوميش را از كاه يا علف خشك پر مىكردند ، و در اثناى جنگ هر كس آن را پيش روى خود گرفته و به جنگ اقدام مىكرد ، تا از تيرهاى طرف مقابل محفوظ باشد . در قرن ( 15 ) اين آله را يوسفزائىها در جنگهاى مردم دلازاك استعمال ميكردهاند [ ( 1 ) ] افضل خان ختك كه يكى از مورخان افغان است ، در تاريخ معروف خويش كه به زبان پشتو نوشته ( حدود 1110 ه ) در شرح يكى از جنگها شرحى ازين آله مىنويسد ، كه ترجمهء آن چنين است ، قوم اتمان خيل پوستهاى گوميشها را چنان پر كردند ، كه در اوقات جنگ آن را پيش روى خود گرفته مىبردند ، و از آسيب تير دشمنان محفوظ مىماندند [ ( 2 ) ] در نسخهء لطايف الاخبار مؤلفه رشيد خان معروف به بديع تونى ( رك : ج 1 فهرست ريوص 264 و ج 3 سبك شناسى بهار ص 298 ) نيز ذكرى از ( كارو ) و كاروهاى دكنى مىآيد ، كه در حين محاصرهء قندهار ( 1062 ه ) عساكر هندى استعمال مىكردند .
به اين ترتيب آلهء كاروه در زمان قديم بين افغانان مستعمل بود ، و اين كلمه هم پشتو است . چون آلهء مذكور بعد از ايجاد تفنگ از بين رفته ، بنابران استعمال نام آن هم در پشتو كمتر گرديده است .
( 32 ) باغ ارم زمينداور
منهاج سراج ذكر اين باغ را با وسعت و نزاهت آن شرح داده ، كه در دار الملك زمستانى سلطان غياث الدين يعنى زمينداور ساخته شده بود ، در سال ( 1310 ه ) كه نويسندهء اين سطور به صفحات زمين داور و شواطى هلمند سفر كردم ، يكى از معمرين آنجا كه از روزگار باستانى
هامش
[ ( 1 ) ] ذيل ترجمهء طبقات ج 1 ص 352 - و دكشنرى پشتو به انگليسى تاليف راورتى ص 1151
[ ( 2 ) ] تاريخ مرصع انتخاب راورتى در گلشن روه ، ص 219 -