وى را امام الدنيا و از مشاهير شافعيان مىخواند ، و تولدش را ( 543 ه ) و وفات او را ( 606 ه ) مىنويسد [ ( 1 ) ] و اين سخن كه همين امام رازى معروف ، بسفارت حضرت بغداد رفته باشد ، از كتاب درة الاخبار و لمعة الانوار كه ترجمهء فارسى تتمهء صوان الحكمة باشد خوبتر واضح مىگردد ، و ترجمهء احوالش از طرف مترجم فارسى آن كتاب به تتمهء صوان الحكمة ضميمه شده ، وى گويد :
« الامام المحقق العلامه فخر الدين محمد بن عمر الرازى خاتم حكماء اسلامى و مطلع مهر اجتهاد و امامى كه در حضرت سلطان محمد خوارزم شاه مكانتى يافت ، كه وزراء و امراء دولت و علماء و ائمه ملت در اشغال ملكى و دينى و مصالح شرعى و ديوانى به دو رجوع نمودن لازم شمردى و سالها سلاطين غور او را در حضرت خود ارتباط فرمودند ، و با اقتراح و الحاح سلطان محمد خوارزم شاه به حضرت خوارزم فرستاده آمد ، و كرة بعد اخرى بسفارت دار الخلافه موسوم شد . . . . » [ ( 2 ) ] ازين تصريح مترجم تتمهء صوان الحكمة به خوبى بر مىآيد ، كه آن علامهء روزگار بارها بصيغهء سفارت به بغداد رفته بود . چون منهاج سراج ماموريت و سفارت وى را از حضرت بغداد بدربار غور ذكر مىكند ، ممكن است ، علامه از دربار خلافت نيز بمقام سفارت رسيده باشد .
امام رازى در حدود ( 599 ه ) بدربار غور در خدمت حضرت سلطان غياث الدين و برادرش شهاب الدين بود ، و از غور مفرورا بغزنه رفت ، بعد از ان به دربار خوارزم شاهيان ملحق شد ، و محمد بن تكش را تعليم ميداد ، تا كه در هرات مدرسهيى براى تدريس وى گشوده گرديد ، و بسن ( 63 ) سالگى روز دوشنبه عيد الفطر سال ( 606 ه ) از جهان رفت ، و هم در آنجا دفن گرديد ، ولادت او را ابن خلكان در ( 25 ) رمضان ( 544 ه ) يا ( 543 ه ) ميداند [ ( 3 ) ]
( 7 ) قانون مسعودى
از مآخذ مؤلف است ، كه شرح آن در تعليق اول در مبحث مآخذ مؤلف گذشت ، به آنجا رجوع فرمائيد .
هامش
[ ( 1 ) ] الكامل - ج 12 ص 113 .
[ ( 2 ) ] درة الاخبار ص 122 طبع لاهور 1358 ق
[ ( 3 ) ] وفيات الاعيان ج 1 ص 474