على اى صورة مطالعه اسناد تاريخى بالا همين قدر روشن مىكند ، كه اين نامها از يك ياد و منبع آريائى ريشه مىگيرد و ضحاك ( اسم شهر نزديك باميان ) و ضحاك يادها كه و دهآك يا اژدهاك ( شخصيت تاريخى ) و سهاك ( قبيلهء افغانى و علم كه تاكنون هم مردم آن را بطور اسم مىگذارند ) و سهاك ( قبيله معروف آريائى كه سكستان بنام آنهاست ) به يك مرجع و مآل بر ميگردند - ناگفته نماند كه يكى از قبايل معروف درانى ساگزى حاليه ( سهاكزى و سكزى سابقه ) اكنون هم بين قندهار و سيستان ساكن اند و نام آنها يقينا به همان ريشه سهاكا و سكزى تاريخى ربط دارد كه بمرور دهور عوض آن ( اسحق زى ) شهرت يافته است ، اما نامهاى پدران ضحاك قرار ضبط مورخين چنين است :
ضحاك بيوراسپ نام وى قيس لهوب بود . و هو ضحاك بن ارونداسپ بن ربكاون بن سادسره بن تاج بن فراول بن سيامك بن مشى بن كيومرث [ ( 1 ) ] طبرى گويد : بيوراسپ و هوالازدهاق و العرب تسميه الضحاك ، و تذكره انه بيوراسپ بن ارونداسپ بن زينكا بن ويروشك بن تاز بن فراوك بن سيامك بن مشى بن جيومرث [ ( 2 ) ] البيرونى مىنويسد : ضحاك بن علوان و هو بيوراسپ بن زينكا بن بريشند بن غار بن افراوك بن سيامك [ ( 3 ) ] حمزهء اصفهانى گويد : بيوراسپ بن ارونداسپ بن ريكارون بن ماده سر بن تاج بن فراول بن سيامك [ ( 4 ) ]
( 4 ) تاريخ و قصص ابن الهيصم نابى ؟
چنانچه در تعليق اول در آخر مبحث مراجع و مآخذ مولف گفته شد راجع به اين كتاب و مولف آن معلومات مقنع و بسنده بدست نيامده و آنچه از ضبط و اشارات خود مولف برمىآيد چنين است :
در طبقهء اول ذكر داود ( ع ) در نسخهء اصل قصصهاى نوشته شده و اين اولين بار است كه نام اين كتاب در طبقات مذكور مىافتد بعد از ان بصور ذيل آمده :
هامش
[ ( 1 ) ] مجمل ص 25 -
[ ( 2 ) ] طبرى ص 202 - 203 -
[ ( 3 ) ] آثار الباقيه ص 103
[ ( 4 ) ] سنى ملوك الارض ص 24 -