كه نامش سندى ابن على بود و كار وراقى اسحاق را مىكرد ، بعد از مرگ وى اين كتاب را بنام او شهرت داد ، و اسحاق را كتب ديگرى است ، در اخبار شعر اواغانى [ ( 1 ) ] مطابق به اين روايت ابن نديم ، نويسندگان ديگر نيز الاغانى الكبير را مال اسحاق موصلى نمىدانند ، و آن را سهوى انگارند ، [ ( 2 ) ] اما كتاب الاغانى كه امروز در دست است ، و در ( 20 ) جلد بسال 1285 در بولاق مصر طبع شد ، و بعد از ان برونو (
Brunnu
) آن را در 21 جلد با فهارس در ليدن به كمال اهتمام چاپ كرد ، تأليف ابو الفرج على بن الحسين اصفهانى است ، كه بسال ( 284 ه ) در اصفهان به دنيا آمد ، و در ( 356 ه ) وفات شد ، وى از ائمه بزرگ و مؤلفين معروف زبان عربى است .
( 14 ) صابى :
در طبقه ( 10 ) ذكر بختيار بويه ص ( 262 ) گويد : « و ذكر آن صابى در كتاب خود آورده است » اين اديب و مورخ مترسل ابو اسحاق ابراهيم بن هلال بن ابراهيم بن زهرون صابى است ، كه در صناعت كتابت و بلاغت آيتى بود ، و در حدود ( 320 ه ) به دنيا آمد ، و در حدود ( 380 ه ) از جهان در گذشت ، وى ديوان اشعار و رسايل بليغى با مراسلات دارد [ ( 3 ) ] و كتاب معروف وى در اخبار ديالمه « التاجى فى آثار الدولة الديلميه » است كه بگفتهء ابن اسفنديار ببليغ ترين عبارتى حكايت كرده است ، و كسى را نرسد بر ساحه صابى تاختن [ ( 4 ) ] اين كتاب و آثار ديگر اين دانشمند نامور كه « ابلغ من الصادين يعنى الصاحب و الصابى » دربارهء اوست ، شهرت دارد و از مآخذ منهاج سراج نيز بوده است .
كمال الدين بخارى در مدح سنجر بن ملك شاه گويد :
جان روان صاحب و صابى به پيش تست * اين تيره از بيانت و آن عاجز از بنان [ ( 5 ) ]
سماع و مشاهدات :
علاوه بر مآخذ كتبى و كتب تاريخى كه مولانا در اثناى تحرير طبقات در دست داشت ، و من تفصيل آن را نوشتم ، تقريبا نصف كتاب عبارت از
هامش
[ ( 1 ) ] الفهرست ابن نديم ص 201 - 204
[ ( 2 ) ] آداب اللغة العربيه ص 135 ج 2
[ ( 3 ) ] الفهرست - ص 194
[ ( 4 ) ] تاريخ طبرستان ، ص 139 چ ا
[ ( 5 ) ] لباب الالباب ص 19 ج 1