دانشمند ديگر تهران مرحوم عباس اقبال گويد :
« كتاب طبقات ناصرى هم از حيث سلاست و استحكام انشاء و بلاغت ، و هم از جهت اشتمال بر وقايع مهمه و دقت و ثقت لهجهء مؤلف ، يكى از شاهكارهاى زبان فارسى است ، و علاوه بر اهميت آن از لحاظ تاريخ غوريه و ملوك هند ، در باب تاريخ دورهء استيلاى تاتار ، يكى از معتبرترين منابع است ، و زمانا يكى از قديمترين تاريخهاى فارسى است ، در باب اين دوره . . . و قاضى ابو عمرو منهاج الدين بن سراج الدين جوزجانى معروف به منهاج سراج از شعراء و نويسندگان بليغ زبان فارسى است ، كه از خاندانى از اهل علم و بلاغت بوده و پدران او در سيستان و بلاد غور صاحب مقامات و احترامات بودهاند . . . . » [ ( 1 ) ] اين بود موجز راى نويسندگان سلف و خلف راجع به مقام عرفانى و روحانى مولانا ، و كمال براعت ادبى و نبوغ علمى وى كه بر سبيل اختصار مذكور افتاد ، و خوانندگان محترم مىتوانند ، از ان اهميت مقام اين رجل مشهور و نويسندهء معروف و علامهء روزگار را دريابند .
نگاهى باشعار مولانا : -
اشعار زياد مولانا بدست ما نرسيده ، و آنچه در كتاب طبقات ناصرى مىبينيد ، عبارت از چند قطعه و قصيدهايست كه در موارد مختلفه مذكور افتاده ، و از ان پديد مىآيد ، كه مولانا در زبان فارسى و عربى شعر ميگفت ، و در هر دو زبان مقتدر بود ، همان طورى كه كلام منثور مولانا از شهكارهاى ادب و در اوج بلاغت و كمال براعت و سلاست است ، اشعار روى به همان اندازه نيست ، با آن هم نمىتوان گفت كه اشعار فارسى مولانا پخته و متين نيست ، و عيبى از عيوب ادبى دران ظاهر است .
كتاب منظوم ديگر وى كه ناصرى نامه باشد ، و در مآثر مولانا ذكرى از ان نموديم ، متأسفانه در بين نيست . و طورى كه برخى از
هامش
[ ( 1 ) ] تاريخ استيلاى مغول ص 483