كوچك بود سلطان محمود ولايت جوزجان را به پسر خويش محمد سپرد [ ( 1 ) ] و با اين صورت دودمان شاهى جوزجان برافتاد ، آل فريغون به سجاياى شريفه و دانشپرورى و علم دوستى معروف بودند و دربار ايشان همواره مرجع فضلاء و شعراء و محط دانشمندان عصر و خردمندان زمان بود و شعراى عصر را در مدح ايشان قصايد و ستايش هاست .
دودمان امام عبد الخالق جوزجانى :
اين شخص كه مورث اعلاى دودمان مؤلف است به تصريح خود وى از جوزجان ( گوزگان ) بغزنه افتاد و دختر سلطان ابراهيم غزنوى را در حباله آورد .
« و آن پادشاه ( سلطان ابراهيم ) را چهل دختر بود و سى و شش پسر ، جمله دختران او بسادات كرام و علماء با نام داد : و يكى از ان ملكات در حبالهء جد سوم منهاج سراج بوده است و سبب نقل اجداد كاتب از جوزجان بدين سبب بود ، كه امام عبد الخالق جوزجانى كه بالاى طاهر آباد غزنين حفته است ، در جوزجان بخواب ديد ، كه هاتفى او را گفت : كه بر خيز و به غزنين رو ، وزن خواه ! . . . . بر حكم اين خواب بغزنين آمد ، و يكى از آن دختران در حكم او آمد ، او را از ان ملكه پسرى آمد ، ابراهيم نام كرد ، و اين ابراهيم پدر مولانا منهاج الدين عثمان ابراهيم بود . . » . . [ ( 2 ) ] به اين تفصيل امام عبد الخالق جوزجانى در عهد سلطان ابراهيم كه يكى از شاهان آل سبكتگين است ، بغزنه آمد و دختر اين بادشاه در حباله آورد ، و در غزنه متمكن گرديد ، چون عهد سلطنت سلطان ابراهيم از ( 451 - تا 492 ه ) مدت چهل و دو سال است ، بنابران تخمين كرده مىتوانيم ، كه جد سوم مؤلف ما در نيمهء دوم قرن پنجم حيات داشت . و اين شخص بعد از آمدن بغزنه از آنجا بيرون نرفته ، و طورى كه در بالا خوانديد ، در همين شهر از جهان رفته و مزارش هم بالاى طاهر آباد است ، كه نام جائى بود در غزنه ، و اكنون در غزنى قريهاى بنام طاهر آباد موجود است ، و آن ناحيت را سراب گويند كه در 50 كيلومترى شمال غرب شهر غزنه واقع است .
هامش
[ ( 1 ) ] دكتور ناظم در ضمايم كتب سلطان محمود بحوالت المتى و لباب عوفى و ابن اثير و بيهقى و غيره
[ ( 2 ) ] طبقه 11 - ذكر سلطان ابراهيم