و در پشته نعمان ، و بيابان كعب كه ميان بلخ و طالقان است مقام نمود [ ( 1 ) ] چون كار بر اهل قلعه تنگ شد ، دل بر شهادت نهادند ، و دست اميد از حيات بشستند [ ( 2 ) ] [ و ] پيش از ان حادثه و فتح قلعه ، و رسيدن بدرجهء شهادت بسه ماه جمله باتفاق يك ديگر جامها كبود كردند ، و هر روز به مسجد جامع حصار حاضر مىشدند ، و ختم قرآن مىكردند ، و تعزيت خود مىداشتند و بعد از تعزيت و ختم قرآن يك ديگر را وداع مىكردند ، و سلاح مىپوشيدند ، و بجهاد مشغول مىگشتند ، مغل بسيار را بدوزخ ميفرستادند ( و ) بعضى از ان طايفه بشهادت ميرسيدند ، چون شدت مقاتلت آن غزات بچنگيز خان رسيد ، از پشتهء نعمان ، بپاى قلعه آمد ، و جنگ پيوست ، و بر يك طرف ( قلعه ) كه دروازهء بالا بود ، خندقى در سنگ حفر [ ه ] كرده بودند ، به زخم سنگ و منجنيق بارهء آن موضع را بگردانيدند ، و خندق را انباشته كردند ، و به قدر صد گز [ ى ] گشاده گردانيدند و لشكر مغل را مجال گرفتن قلعه ظاهر شد ، اما چنگيز خان از غايت غضب ، سوگند به معبود خود ياد كرده بود ، كه آن قلعه را سوار ( ه ) بگيرم .
مدت پانزده روز ديگر جنگ كرد ، و راه راست كرد ، تا آن قلعه بگرفت و چون سوار مغل در قلعه براند ، از اهل قلعه به قدر پانصد مرد عيار ( ه ) جنگى گره بسته از طرف دروازهء كوه جنيه [ ( 3 ) ] طالقان بيرون آمدند ، و بر لشكر مغل زدند ، و صف ايشان بر هم دريدند ، و بيرون رفتند ، و چون دره و لورها [ ( 4 ) ] نزديك بود ، بعضى شهادت يافتند ، و بيشتر بسلامت بيرون رفتند ، چنگيزخان آن را خراب كرد ، و جمله خلايق را شهيد
هامش
[ ( 1 ) ] اين طالقان همين تالقان موجودهء و ولايت قطغن و بدخشان افغانى و تخارستان نيست ، بلكه طالقان بلخ يا جوزجان است ، كه در سه منزلى مشرق مرو الرود بر سر شاهراه بلخ افتاده بود ، بين بلخ و اين طالقان دشتى است كه آن را اكنون دشت چول گويند و ريگزار وسيع است كه از بلخ تا اندخوى ( 133 ) ميل و از آنجا تا ميمنه ( 85 ) ميل فاصله دارد ، و پشتهء نعمان در نقشه كولنل وانكر بعرض ( 36 ) درجه و 20 دقيقه و طول 64 درجه ، و 40 دقيقه افتاده ،
[ ( 2 ) ] مط و مب : شسته
[ ( 3 ) ] اصل : كره جنيه ، مط و مب : دروازهء كوه طالقان . راورتى : جنينه كه در برخى از نسخ كوه جنيه هم آمده ،
[ ( 4 ) ] شرح اين كلمه گذشت .